Chỉ mục bài viết


  
bac voi ha noi 1
Bác Hồ trò chuyện với cán bộ, công nhân Nhà máy Xe lửa Gia Lâm 
vào ngày 19-5-1955 tại sân nhà máy. (Ảnh tư liệu)

1. Thi đua đắp đê

Trong mọi cuộc thi đua đều phải nhằm: Làm nhanh, làm tốt, làm rẻ. Ba điều đó phải cùng thực hiện với nhau, không rời nhau được. Vì: Nếu làm nhanh mà không tốt, thì sẽ phải làm lại, như vậy nhanh cũng hóa ra chậm. Nếu làm tốt mà không nhanh, thì sẽ làm được quá ít và không kịp thời. Nếu làm nhanh và tốt, nhưng không rẻ, tức là lãng phí thì sẽ không đủ tiền của để tiếp tục công việc.

Việc đắp đê cũng vậy. Phải làm nhanh, cho xong trước mùa mưa. Phải làm cho tốt để bảo đảm chống lụt. Phải làm rẻ để khỏi lãng phí sức dân và của dân. Nhưng có một số cán bộ không làm đúng như vậy. Thí dụ nhưng việc nêu lên trong "Ý kiến bạn đọc" (Báo Nhân Dân ngày 14/6):

- Đê ngoại thành Hà Nội đắp xong trước kỳ hạn - thế là làm nhanh.  Nhưng mái đê đắp không kỹ, cỏ cấy không đều, sau vài trận mưa thì đê sẽ sụt -  thế là làm không tốt. Nay cần phải sửa lại, phải tốn thêm công, tốn thêm của lần nưa - thế là không làm rẻ. Không tốt và không rẻ, thì làm nhanh cũng vô ích.

- Đê Bất Bạt (Sơn Tây), thì cỏ khô héo hết, vì thành đê đứng quá, cỏ  không bám được, không mọc được.  Nhiều đoạn có đường cái vắt ngang, đê đắp không được cẩn thận dễ vỡ và sụt dần.

Đắp đê, giữ đê là việc rất quan hệ đến tính mệnh, tài sản của nhân dân. Đảng và Chính phủ rất quan tâm đến việc ấy. Nhân dân bao giờ cũng hăng hái góp của, góp công. Vì ai mà có những khuyết điểm nói trên? Bởi vì một số cán  bộ ta còn mắc bệnh quan liêu, làm kế hoạch không cẩn thận, việc kiểm tra không chu đáo. Mong rằng các đồng chí cán bộ đê điều nâng cao hơn nưa tinh thần trách nhiệm, và cán bộ các ngành khác cũng vậy.

Ký tên C.B

(Theo Báo Nhân Dân, ngày 22/6/1955)

2. Nói chuyện với lớp bình dân học vụ khu lao động Lương Yên

Chúng ta cố gắng thi đua sản xuất thì đời sống sẽ dần dần khá lên. Do cái óc, cái tay của mình mà cải thiện đời sống của mình. Đảng và Chính phủ rất mong muốn đời sống của công nhân, công chức và bộ đội càng khá hơn. Do công nhân và nông dân cố gắng tăng gia sản xuất, đời sống sẽ khá hơn mãi. Đời sống ví như chiếc thuyền. Sản xuất ví như nước. Mực nước lên cao, thì con thuyền càng nổi lên cao. Mình cố gắng còn là mưu đời sống sung sướng cho con, cho cháu mình nữa.

Nói ngày 30/3/1956

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, t.6, tr.141)

3. Nói chuyện tại Hội nghị cán bộ làm công tác sửa sai trong cải cách ruộng đấy ở ngoại thành Hà Nội

Tôi thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ khen ngợi cán bộ và nhân  dân các xã ngoại thành Hà Nội đã làm công tác bước hai đạt kết quả khá. Vừa làm tốt việc sửa sai, ngoại thành Hà Nội cần đẩy mạnh thi đua sản xuất, thực  hành tiết kiệm, ra sức củng cố các tổ chức đổi công, kiện toàn các tổ chức quần chúng và thi đua làm nghĩa vụ lương thực cho Nhà nước.

Để làm tốt những nhiệm vụ trên, các cán bộ sửa sai phải gương mẫu, tránh bao biện làm thay, cán bộ địa phương thì phải cố gắng học tập, không nên ỷ lại vào cán bộ sửa sai.

Nói ngày 29/5/1956

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, T.6, tr.171)

4. Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm một số gia đình cơ sở cách mạng thôn Phú Gia, Phú Thượng, huyện Từ Liêm

Sáng ngày mồng 1 Tết Đinh Dậu, Chủ tịch  Hồ Chí Minh về thăm và chúc Tết một số gia đình là cơ sở cách mạng cũ ở thôn Phú Gia, xã Phú Thượng, huyện Từ Liêm (nay là phường Phú Thượng, quận Tây Hồ, Hà Nội), như: Gia đình cụ Công Văn Phan - cơ sở bí mật của các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Lê Đức Thọ; các gia đình ông Môn, bà Kính, bà phó Ái - cơ quan bí mật đặt báo Cờ giải phóng của Đảng ta.

Tại đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ân cần nói chuyện, chúc Tết bà con trong thôn xóm đến chào mừng Người. Bác căn dặn đồng bào hãy đoàn kết với nhau, đoàn kết quân và dân, cố gắng thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm. Người nhắc nhở bà con: "Ăn Tết phải tiết kiệm, chống lãng phí, tiết kiệm để ích cho mình, ích cho nhà, ích cho nước. Trước mắt phải ra sức đào mương tát nước chống hạn để cấy hết diện tích lúa chiêm".

Rời Phú Gia, Người đến thăm và chúc Tết một đơn vị bộ đội bảo vệ Thủ  đô. Người chúc Tết cán bộ, chiến sĩ, khen ngợi đơn vị năm vừa qua có thành tích khá trong nhiệm vụ bảo vệ trị an và học tập. Người dặn dò cán bộ và chiên sĩ năm tới cần cố gắng hơn nữa để:

- Đoàn kết nội bộ, đoàn kết giữa cán bộ và dân.

- Luôn luôn cảnh giác, luôn luôn giữ gìn chí khí chiến đấu, tác phong quân đội cách mạng: Cần, kiệm.

- Cố gắng học tập chính trị, kỹ thuật.

- Tùy khả năng mình mà giúp đỡ nhân dân trong mọi việc.

Cũng trong buổi sáng ngày mồng 1 Tết Đinh Dậu, Chủ tịch Hồ Chí Minh  đến thăm trại Kim Đồng, nơi nuôi dưỡng dạy dỗ 467 cháu mồ côi, trước đây sống vất vưởng, lang thang, không nơi nương tựa, nay được chính quyền cách mạng hết lòng trông nom, chăm sóc.

Trước đó một tháng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi cho các em 4 vạn đồng (tiền cũ) để các em chuẩn bị Tết. Các em đã trích 3 vạn đồng mua một con lợn để nuôi, còn một vạn thì chi tiêu Tết. Bác thăm bếp ăn, phòng ngủ, nơi vui chơi giải trí của các em. Người chúc các em năm mới vui vẻ, học tập tiến bộ, thương yêu, giúp đỡ nhau, chăm học và tăng gia sản xuất, ăn ở sạch sẽ.

Sau đó, Người tiếp tục đến thăm và chúc Tết công nhân công trường số  4. Tại đây, Người vui vẻ hỏi thăm sức khỏe mọi người, đi thăm chỗ ở, nhà ăn của công nhân. Người hỏi các chị cấp dưỡng trong mấy ngày Tết, anh chị em công nhân được ăn những món gì.

Người còn hỏi anh chị em có báo để đọc không. Người khuyên bảo mọi người chú ý tiết kiệm trong chi tiêu gia đình và tiết kiệm của công, thực hiện tốt khẩu hiệu "Cần kiệm xây dựng nước nhà".

(Theo Báo Nhân Dân, số 1063, ngày 3/2/1957)

5. Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị đại biểu nhân dân Hà Nội lần thứ tư

Ngày 15/02/1957, thay mặt đoàn đại biểu Quốc hội Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh thông báo trước Hội nghị đại biểu nhân dân Hà Nội kết quả kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trước hết, Người khẳng định: "Kỳ họp thứ 6 của Quốc hội khóa I đã thành công rực rỡ. Thành công là vì sự nhất trí giưa Quốc hội và Chính phủ đã tiêu biểu cho sự đoàn kết nhất trí của toàn dân ta. Thể hiện rõ đường lối, chính sách của Đảng và Chính phủ  trong thời gian qua là đúng...". 

Đối với đồng bào Thủ đô, Người nhắc nhở: "Đồng bào Thủ đô có nhiệm vụ vẻ vang là làm gương mẫu cho đồng bào cả nước trong việc tăng cường đoàn kết; phát triển dân chủ, làm cho tinh thần kỳ họp thứ 6 của Quốc hội thấm nhuần đến mỗi người dân. Đồng bào Thủ đô làm được như vậy, thì năm nay nhất định đưa đến cho chúng ta nhiều thắng lợi mới và vẻ vang".

(Theo Báo Nhân Dân, số 1076, ngày 16/2/1957)

6. Lời căn dặn chị em phụ nữ Thủ đô

...

Chị em phụ nữ cố gắng thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giành thống nhất Tổ quốc. Phụ nữ công nhân cần tích cực tham gia quản lý thật tốt nhà máy, công trường. Phụ nữ nông dân cần hăng hái tham gia phong trào đổi công, hợp tác, gặt tốt vụ mùa, chuẩn bị tốt vụ chiêm năm tới. Các tầng lớp phụ nữ ở thành phố  cần chấp hành tốt các chính sách của Đảng và Chính phủ. Chị em làm nghề buôn bán cần giữ đức tính thật thà, đúng đắn, bài trừ tệ "mua rẻ, bán đắt", tệ "mặc cả, nói thách". Chị em phụ nữ phải hết sức chăm lo bảo vệ sức khỏe của con cái, vì thiếu nhi là tương lai của dân tộc.

Nói ngày 18/10/1958

(Theo Báo Nhân Dân, số 1680, ngày 19/10/1958)

7. Nói chuyện với cán bộ, công nhân, viên chức Nhà máy Điện Hà Nội

...

Quản lý xí nghiệp nhằm mục đích xây dựng chủ nghĩa xã hội. Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, phải tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm. Muốn tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm thì phải quản lý tốt. Muốn quản lý tốt thì cán bộ và công nhân phải thông suốt tư tưởng, phải có thái độ làm chủ nước nhà, làm chủ xí nghiệp. Muốn quản lý tốt phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, phải làm đến nơi đến chốn, làm tốt, vượt mọi khó khăn. Phải thực hiện cán bộ tham gia lao động, công nhân tham gia quản lý.

Hiện nay phải phát động công nhân, viên chức cải tiến chế độ quản lý xí nghiệp. Phát động công nhân, viên chức lần này là để giáo dục nâng cao giác ngộ chính trị cho công nhân, giáo dục cán bộ, đồng thời cán bộ và công nhân giáo dục lẫn nhau; trong giáo dục có đấu tranh, tức là phê bình và tự phê bình để tiến bộ, để đoàn kết chặt chẽ hơn, để quản lý tốt, sản xuất tốt. Lãnh đạo phát động quần chúng phải thiết thực, sâu rộng, tránh tình trạng chỉ chú ý hình thức, học tập phải kết hợp với sản xuất và thực hành tiết kiệm; phải khuyến khích và coi trọng ý kiến, sáng kiến của công nhân, cái gì cần sửa phải sửa ngay, cái gì cần phải có thời gian và kế hoạch nghiên cứu thì phải nói cho công nhân hiểu và quyết tâm làm đúng.

Đảng và Chính phủ tin chắc rằng cán bộ và công nhân sẽ rèn luyện, nâng  cao tư tưởng, xứng đáng với sự tín nhiệm của Đảng, Chính phủ và nhân dân, quyết tâm làm cho xí nghiệp trở thành gương mẫu.

Nói ngày 08/11/1958

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, T.9, Sđd, tr.261)

8. Thư gửi các vị phụ lão

Thưa các cụ,

Đây tôi lấy danh nghĩa là một người già, mà nói chuyện với các cụ. Tục ngữ có câu: "Lão lai tài tận", thường các cụ phụ lão ta cũng tin như vậy. Gặp việc gì, các cụ đều nói: "Lão giả an chi" (Người già nên ở yên) mình tuổi hạc  ngày cao, không bay nhảy gì nưa. Việc đời để cho con cháu bầy trẻ làm. Chúng ta đã gần đất xa trời rồi, không cần hoạt động nưa.

Tôi không tán thành ý kiến đó. Xưa nay, nhưng người yêu nước không vì tuổi già mà chịu ngồi không. Nước ta có những người như Lý Thường Kiệt, càng già càng quắc thước, càng già càng anh hùng.

Việt Nam mới giành quyền độc lập tự do, nhưng còn phải qua nhiều khó khăn, để củng cố quyền tự do độc lập đó. Vậy nên nhân dân ta, bất kỳ già trẻ, đều phải ra sức gánh một vai.

Con cháu ta, thanh niên thì gánh việc nặng, chúng ta già cả không làm được việc nặng nề, thì khua gậy đi trước, để khuyến khích bọn thanh niên và san sẻ nhưng kinh nghiệm của chúng ta cho họ.

Chúng ta là bậc phụ lão, cần phải tinh thành đoàn kết trước để làm gương cho con cháu ta theo. Vậy tôi mong các vị phụ lão ở Hà thành ra xung phong tổ chức hội "Phụ lão cứu quốc" để cho các phụ lão cả nước bắt chước và để hùn sức giư gìn nền độc lập của nước nhà.

Ngày 20 tháng 9 năm 1945

Hồ Chí Minh

(Theo Báo Cứu quốc, số 48, ngày 21/9/1945)

9. Phát biểu tại Đại hội đại biểu Thanh niên Hà Nội

Các anh em nếu đến đây để được nghe một bài diễn văn bóng bẩy, hoa mỹ thì các anh em sẽ thất vọng. Những lời tôi nói với anh em sẽ chỉ rất giản dị, rất thiết thực. Tôi sẽ không khen ngợi anh em, mà chỉ chú ý vạch ra nhưng khuyết điểm của anh em. Những khuyết điểm ấy, có mấy điều lớn nhất sau đây:

Một là, thanh niên, nhất là thanh niên Hà thành vốn giữ tính kiêu căng, biệt phái, bởi vậy những tổ chức đều chia rẽ, cô lập, chưa hợp thành được một mặt trận thống nhất.

Hai là, thanh niên tuy có hăng hái, sôi nổi nhưng kém sáng kiến; việc gì cũng đợi Tổng bộ hoặc Chính phủ ra cho mệnh lệnh, chỉ thị, giúp hộ ý kiến hoặc định hộ kế hoạch; lại không biết tự ý đề nghị với Chính phủ những việc cần phải làm hay phải sửa chữa.

Ba là, các đồng chí phụ trách thanh niên không chịu đào tạo, dìu dắt thêm các cán bộ mới, tuy những phần tử có thể trở nên cán bộ vẫn không thiếu trong đám thanh niên.

Bây giờ cần phải làm sao để cho mất những khuyết điểm ấy. Việc cần trước nhất là làm thống nhất các tổ chức thanh niên. Mỗi giới thanh niên có một  nguyện vọng, quyền lợi, đường lối phát triển riêng. Bây giờ không phân biệt, giới nào cũng phải đứng chung trong một tổ chức duy nhất. Nhưng điều đó không phải sẽ cột chặt tất cả sự hoạt động riêng của mỗi giới, không cho tự phát triển, miễn là những hoạt động ấy không đi ngược lại với hướng hoạt động chung của toàn thể. Sau đó, việc nên chú ý đến là sự định rõ những công việc và nhiệm vụ của thanh niên như là: Đi sâu vào quần chúng để san sẻ nhưng thường thức về chính trị và quyền lợi công dân; ủng hộ Chính phủ không phải chỉ bằng những lời hoan hô suông thôi, mà cần phải một mặt giải thích cho dân chúng về những nỗ lực của Chính phủ, một mặt phê bình, giám sát, tham gia ý kiến vào công việc của Chính phủ; chiến đấu giữ lấy nền độc lập và tự luyện ngay từ bây giờ để sau này lên thay những thủ lĩnh mà gánh vác việc trọng đại của nước nhà.  Nói tóm lại, phải làm sao cho tổ chức thanh niên Hà Nội trở thành một khối thanh niên khuôn mẫu cho thanh niên toàn xứ và toàn quốc.

Nói ngày 27/9/1945

(Theo Báo Cứu quốc, số 53, ngày 28/9/1945)

Thanh Huyền


 10. Gửi đồng bào ngoại thành Hà Nội

Cùng toàn thể đồng bào, nam, phụ, lão, ấu khu vực ngoại thành Hà Nội,

Tôi rất cảm động thấy toàn thể đồng bào ngoại thành Hà Nội đã có lòng quá yêu tôi mà quyết nghị tôi không phải ứng cử trong kỳ Tổng tuyển cử sắp tới. Nhưng tôi là một công dân nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nên tôi không thể vượt qua thể lệ Tổng tuyển cử đã định. Tôi đã ứng cử ở thành phố Hà Nội, nên không thể ra ứng cử ở nơi nào khác nữa.

Tôi xin chân thành cảm tạ toàn thể đồng bào, nam, phụ, lão, ấu khu vực ngoại thành Hà Nội.

Hồ Chí Minh

(Theo Báo Cứu quốc, số 118, ngày 15/12/1945)

11. Bài nói tại Trường cán bộ tự vệ Hồ Chí Minh

Lúc này, chúng ta không cần nói nhiều mà phải làm cho thật nhiều. Nếu không bị uy hiếp, chúng ta không cần có tự vệ. Tự vệ là vệ lấy mình, lấy gia đình mình, rồi đến thành phố mình, nước mình. Ta phải ngăn ngừa mọi sự uy hiếp. Về quân sự, Pháp có thể đánh vào thành phố ta. Về xã hội, có thể phát sinh ra trộm cướp, về chính trị, có thể có những bọn phản động phao đồn những tin nhảm để làm náo động lòng dân.

Các đồng chí đến đây theo lớp huấn luyện là học tập cách trị an về vật chất và tinh thần. Những kẻ mưu sự phá hoại đất nước chúng ta, có thể tuyên truyền, đồn phao để chia rẽ sự đoàn kết. Chúng hủ hóa chúng ta về vật chất, về sinh hoạt, văn hóa, chính trị. Bởi thế, các đồng chí phải học tập thành cán bộ để  đi trước sự bảo vệ: Bảo vệ nền độc lập tự do của mình. Không những thế, các đồng chí phải chỉ huy những anh em đi sau. Tóm lại, không những phải học cho biết kỹ thuật, mà còn phải học lý luận, về đạo đức tinh thần nữa.

Đạo đức ngày trước thì chỉ trung với vua, hiếu với cha mẹ. Ngày nay, thời đại mới, đạo đức cũng phải mới. Phải trung với nước. Phải hiếu với toàn dân, với đồng bào. Lãnh đạo về kỹ thuật chưa đủ. Còn phải lãnh đạo về tinh thần. Phải là người tuyên truyền. Phải là những người nói cho dân hiểu. Có phao đồn gì, phải giải thích cho dân. Có mệnh lệnh của Chính phủ phải giải thích cho dân biết rõ tại sao Chính phủ đã ban bố mệnh lệnh đó.

Nói miệng, ai cũng nói được. Ta cần phải thực hành. Kháng chiến, kiến quốc, ta phải cần kiệm. Nhưng tự mình phải cần và kiệm trước đã. Trước hết, mình phải làm gương, gắng làm gương trong anh em, và khi đi công tác, gắng làm gương cho dân. Làm gương về cả ba mặt: Tinh thần, vật chất và văn hóa. Không có gì là khó. Khó như cách mạng mà ta đã làm được và đã thành công. Muốn làm được, ta phải: Quyết tâm, tín tâm và đồng tâm. Ta nhớ ba chữ ấy, thực hành nêu gương ba chữ ấy lên, tất cả các đồng chí phải thành công.

(Theo Báo Cứu quốc, số 136, ngày 8/1/1946)

12. Gương sáng suốt của đời sống mới

Xuân năm nay, các vị kỳ lão làng Đình Bảng và làng Xuân Tảo đã đem số tiền mừng thọ (các cụ Đình Bảng 2.400 đồng, các cụ Xuân Tảo 600 đồng) quyên vào quỹ Cứu quốc và ủng hộ chiến sĩ.

Các vị kỳ lão và nhân dân xã Đồng Hội, huyện Gia Khánh, tỉnh Ninh Bình, thì đem ba phần tư khoản tiền tế Thành hoàng 375 đồng và tư nhân thêm vào 116 đồng nữa để giúp các chiến sĩ ngoài mặt trận. Họ Nguyễn Thượng ở làng Thượng Phúc, phủ Thanh Oai, tỉnh Hà Đông, cũng giảm sự ăn uống về việc cúng giỗ thường niên, để ra một nghìn đồng (l.000đ) quyên vào quỹ kháng chiến.

Ba việc đó, chẳng những đã tỏ lòng vàng ngọc của đồng bào các làng xã kể trên, đồng thời cũng là một tấm gương sáng suốt trong sự thực hành đời sống mới cho đồng bào cả nước noi theo.

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t4, Sđd, tr.183)

13. Diễn văn khai mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội Khóa I nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa

Thưa cụ Chủ tịch,

Thưa các vị lai tân,

Thưa các đại biểu,

Nhân danh Chủ tịch Chính phủ liên hiệp lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tôi kính cẩn tuyên bố khai mạc buổi họp.

Cuộc Quốc dân đại biểu đại hội này là lần đầu tiên trong lịch sử của nước Việt Nam ta. Nó là một kết quả của cuộc Tổng tuyển cử ngày 06 tháng 01 năm 1946, mà cuộc Tổng tuyển cử lại là cái kết quả của sự hy sinh, đấu tranh của tổ tiên ta, nó là kết quả của sự đoàn kết anh dũng phấn đấu của toàn thể đồng bào Việt Nam ta, sự đoàn kết của toàn thể đồng bào không kể già trẻ, lớn bé, gồm tất cả các tôn giáo, tất cả các dân tộc trên bờ cõi Việt Nam đoàn kết chặt chẽ thành một khối, hy sinh không sợ nguy hiểm tranh lấy nền độc lập cho Tổ quốc.

Trong lúc toàn thể đồng bào đương tranh đấu thì những đồng chí cách mạng Việt Nam ở hải ngoại không có thì giờ tham gia vào cuộc Tổng tuyển cử của dân ta, vì thế muốn tỏ sự đoàn kết toàn dân, Chính phủ xin đề nghị với Đại hội mở rộng số đại biểu ra thêm 70 người nữa. 70 người ấy là mời các đồng chí ở hải ngoại về: Việt Nam Quốc dân đảng và Việt Nam Cách mệnh đồng minh hội, và như thế là Quốc hội của ta tỏ cho thế giới, cho toàn dân biết là chúng ta đoàn kết nhất trí, mà đoàn kết nhất trí thì việc gì cũng thành công.

Vậy nên, Chính phủ chắc rằng Quốc hội sẽ chuẩn y sự thỉnh cầu của Chính phủ, vì sự thỉnh cầu ấy rất hợp lý và tỏ ra là chúng ta trong ngoài nhất trí. Bây giờ tôi xin Quốc hội chuẩn y lời thỉnh cầu ấy.

Trước hết, tôi xin thay mặt Chính phủ lâm thời cảm ơn Quốc hội đã chuẩn y lời thỉnh cầu của Chính phủ. Hai là, tôi xin thay mặt Chính phủ hoan nghênh tất cả các đại biểu các nơi.

Trong cuộc Toàn quốc đại biểu đại hội này, các đảng phái đều có đại biểu, mà đại biểu không đảng phái cũng có nhiều, đồng thời phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số cũng đều có đại biểu. Vì thế cho nên các đại biểu trong Quốc hội này không phải đại diện cho một đảng phái nào, mà là đại biểu cho toàn thể quốc dân Việt Nam.

Đó là một sự đoàn kết tỏ ra rằng lực lượng của toàn dân Việt Nam đã kết lại thành một khối.

Bây giờ tôi xin nhân danh Chính phủ Liên hiệp lâm thời báo cáo công việc Chính phủ đã làm trong 6 tháng nay. Việc của Chính phủ làm trong 6 tháng nay cộng lại thì chỉ có mấy điều:

Sự đoàn kết của toàn dân đã thực hiện, vua cũng thoái vị để làm người bình dân của nước tự do. Vua Bảo Đại đã trở nên ông Vĩnh Thụy, cố vấn cho Chính phủ Dân chủ Cộng hòa Việt Nam. Đó là một cái gương hy sinh, một cái  gương ấy để mà gánh vác việc nước, để mà giữ nền độc lập, để mà kháng chiến, để mà kiến quốc. Tôi chắc rằng toàn thể Quốc hội sẽ cho phép tôi thay mặt cho Quốc hội để chào ông cố vấn của chúng ta.

Nhờ sức đoàn kết mạnh mẽ của toàn dân, chúng ta đã giành được chính quyền. Nhưng mà vừa giành được chính quyền, vừa lập nên Chính phủ thì chúng ta gặp nhiều sự khó khăn, miền Nam bị nạn xâm lăng, miền Bắc bị nạn đói khó. Song nhờ sự ủng hộ nhiệt liệt của toàn thể đồng bào và lòng kiên quyết phấn đấu của Chính phủ, chúng ta đã làm được đôi việc:

- Việc thứ nhất là ra sức kháng chiến.

- Việc thứ hai là giảm bớt sự đói kém bằng cách thực hành tăng gia sản xuất.

- Việc thứ ba là Chính phủ đã tổ chức cuộc Tổng tuyển cử.

- Việc thứ tư là do kết quả cuộc Tổng tuyển cử ấy mà có Quốc hội hôm nay.

Đấy là về phần tôi trình bày trước Quốc hội những việc mà Chính phủ đã làm.

Đồng thời Chính phủ cũng phải thừa nhận trước Quốc hội là còn nhiều việc lớn lao hơn nữa nên làm, nhưng vì hoàn cảnh khó khăn nên Chính phủ chưa làm hết. Gánh nặng do Chính phủ để lại cho Quốc hội, cho Chính phủ mới mà Quốc hội cử ra sau đây.

Dù sao mặc lòng, tôi xin thay mặt Chính phủ cũ mà trình với Quốc hội, với Chính phủ mới, với quốc dân là hết sức đem tài năng cống hiến cho Tổ quốc.

Việc hệ trọng nhất bây giờ là kháng chiến. Từ tháng 9 năm ngoái xảy nạn xâm lăng miền Nam. Một mặt, Chính phủ đã hô hào quốc dân sẵn sàng chuẩn bị cuộc trường kỳ kháng chiến, và một mặt đã điều động bộ đội để tiếp viện những nơi bị xâm lăng. Từ giờ về sau, Quốc hội và Chính phủ còn có những gánh nặng nề, phải bước qua nhiều sự khó khăn, nhưng tôi chắc rằng quốc dân sẽ nhất trí, dựa vào sức đoàn kết mà làm việc, và như thế thì dù khó khăn đến đâu, kháng chiến sẽ thắng lợi và kiến quốc sẽ thành công.

Bây giờ Chính phủ lâm thời giao lại quyền cho Quốc hội để tổ chức một Chính phủ mới: Một Chính phủ kháng chiến và kiến quốc.

Lời báo cáo của tôi đến đây là hết. Tôi xin thay mặt Chính phủ cũ và thay mặt cho toàn thể quốc dân hô khẩu hiệu: 

- Toàn quốc đại biểu đại hội muôn năm!

- Việt Nam độc lập muôn năm!

- Việt Nam Dân chủ Cộng hòa muôn năm!

Sau hết tôi xin báo cáo với Quốc hội rằng cụ Nguyễn Hải Thần, Phó Chủ tịch, vì trong mình không khỏe cho nên không tới dự buổi đại hội hôm nay được.

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t4, Sđd, tr.189-192)

14. Noi gương anh em Tự vệ chiến đấu Hoàng Diệu

Anh em Tự vệ chiến đấu Hoàng Diệu thật đáng làm khuôn mẫu cho tất cả các anh em tự vệ các nơi về mọi phương diện.

Về mặt sinh hoạt hàng ngày, anh em bao giờ cũng giữ kỷ luật và trật tự rất nghiêm. Sáng dậy từ 5 giờ và chỉ trong 5 phút đã chăn chiếu gọn gàng, áo quần tề chỉnh để ra tập thể thao. Tuy quần áo thiếu thốn, nhưng anh em cũng cố gắng ăn mặc sạch sẽ. Mỗi ngày anh em để riêng một giờ về việc chăm nom vệ sinh  trong trại. Lúc nào, nơi ăn chốn ngủ cũng sạch sẽ. Người ta thường nói, muốn biết tinh thần của một bộ đội, chỉ cần xem cách xếp đặt và cách ăn ở của các đội viên là đủ rõ. Thì đây, anh em Tự vệ chiến đấu Hoàng Diệu đã tỏ cho mọi người biết là những phần tử đủ tinh thần chiến đấu với cách sinh hoạt thật giản đơn.

Chẳng những thế, nhất cử nhất động, anh em đều tỏ ra rất nhanh nhẹn. Bất luận lúc nào tập hợp, chỉ dứt tiếng còi, là đã thành hàng ngũ chỉnh tề rồi.

Ở trong trại, anh em coi nhau như anh em một nhà. Gặp chuyện gì xích mích, anh em cố nhẫn nhục đợi đến kỳ khai hội hàng tuần sẽ đem ra phân xử. Người có lỗi sẽ bị cảnh cáo, phê bình. Sự trừng phạt của anh em rất nghiêm. Trong khi tập tành mà phạm lỗi, bị phạt chạy chung quanh sân. Lỗi nặng vừa, phải lưu ở trong trại không được ra chơi ngoài vào ngày chủ nhật hay ngày lễ.  Phạm tội nặng hơn bị ăn cơm muối hoặc bị khai trừ. Nhờ kỷ luật sắt đó, anh em luôn sửa chữa nết hư, tật xấu, cố gắng làm những đội viên gương mẫu.

Về mặt học tập, ngoài tập luyện quân sự và lên giảng đường, anh em tối nào cũng hội họp để thảo luận thời cục hoặc nghiên cứu chính trị. Thừa thì giờ anh em vào thư viện xem sách, báo hay vào câu lạc bộ học hát, học đàn. Anh em rất thích học bắn, nên đối với súng, anh em giữ gìn và lau chùi cẩn thận lắm. Nói tóm lại anh em luôn luôn hoạt động, không một giờ, một phút nào nghĩ vơ, nghĩ vẩn.

Về mặt công tác, anh em Tự vệ chiến đấu Hoàng Diệu thật tranh giải nhất. Trong khu anh em đóng, dân chúng có điều gì thắc mắc khó hiểu về thời cục, anh em đi từng nhà giải thích, kỳ cho dân chúng hiểu mới nghe. Tự vệ trong một ít phố đều do anh em huấn luyện về quân sự. Anh em rất sốt sắng với phong trào bình dân học vụ. Những người không biết chữ trong phố đều là những bạn thân của anh em. Nhất là đối với đời sống mới, anh em thực hành thật chu đáo. Muốn cổ động vệ sinh có hiệu quả, anh em tổ chức thành từng ban đi quét và khai cống nước bẩn ở trong các ngõ sâu. Tất cả các cuộc biểu tình khổng lồ rất nghiêm trang, rất có quy củ trên đường phố hoặc trước Nhà hát Lớn, trước Việt Nam học xá đều do anh em giữ trật tự và nhiều khi anh em hợp tác với ban tổ chức làm kỳ đài, chôn cột cờ, kẻ biểu ngữ, cổ động dân chúng. Anh em lại dự định đi các tỉnh để gây phong trào thể dục. Bất luận một việc xã hội nào do Chính phủ hay đoàn thể xướng ra đều được anh em xung phong.

Anh em Tự vệ chiến đấu thành Hoàng Diệu, thật đáng làm gương cho những tự vệ các địa phương mà cho cả các hạng thanh niên khác nữa.

(Theo Báo Cứu quốc, số 266, ngày 14/6/1946)

15. Thư gửi đồng bào, vệ quốc quân, dân quân du kích, cán bộ xung phong cảm tử khu XI

Cùng đồng bào và chiến sĩ yêu mến,

Một năm qua, đồng bào đã chịu biết bao cuộc khủng bố ác liệt, đốt nhà, cướp của, giết người, hiếp dâm của bọn thực dân Pháp cướp nước. Nhưng càng gian nan cực khổ, đồng bào khu XI càng căm thù và càng thắt chặt thêm hàng ngũ (phát triển Hội Liên Việt, tăng gia sản xuất, giúp đỡ bộ đội đánh giặc trừ gian, v.v.).

Anh em Vệ quốc quân và các cấp chiến sĩ đã chịu biết bao sự thiếu thốn cực khổ, nhưng trước cảnh tượng khôn cùng của đồng bào, trước nhiệm vụ bảo vệ non sông đất nước, anh em đã cùng ra lĩnh lấy nhiệm vụ vẻ vang là trừ diệt bọn thực dân và tay sai của chúng. Cuộc chiến đấu ở Thủ đô và ngoại thành đã chứng thực tinh thần ấy. Như vậy, tôi có quyền tin rằng: Bước qua năm kháng chiến mới, đồng bào và chiến sĩ khu XI sẽ đoàn kết hơn, hăng hái hơn, khu XI sẽ xứng đáng là khu trung ương kháng chiến, xứng đáng với Thủ đô.

Nhân dịp kỷ niệm đầy năm kháng chiến toàn quốc, tôi trân trọng khuyên đồng bào và các cấp tướng sĩ hãy kiểm điểm lại thời gian chiến đấu vừa qua, bài trừ khuyết điểm, phát triển ưu điểm để tiến đến những thành tích lừng lẫy hơn. Và muốn thế, phải đặc biệt chú ý tổ chức thật mạnh và nghiêm ngay trong vùng địch kiểm soát, vì tổ chức là lợi khí cốt yếu của chúng ta để đánh bại địch.

Tôi tin rằng đồng bào và tướng sĩ luôn luôn vượt mọi khó khăn, làm trọn nhiệm vụ.

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t5, sđd, tr.324-325)

16. Gửi đồng bào vùng Hà Nội

Đồng bào trong và ngoại ô Hà Nội đương đầu với giặc Pháp trước hết, lâu hơn hết.

Vì vậy, mà hy sinh, đau đớn, cực khổ nhiều hơn hết. Mà cũng trung thành, gan góc, kiên quyết hơn hết.

Đồng bào vùng Hà Nội đang nêu gương dũng cảm cho toàn quốc. Ngày nay chịu đựng càng nhiều, mai sau kết quả càng to. Tôi và Chính phủ cùng toàn thể bộ đội, toàn thể đồng bào luôn luôn nhớ đến anh em ruột thịt đang chiến đấu hết sức gay go ở vùng Hà Nội. Và dù gian nan khó nhọc đến mấy, cũng quyết đánh tan giặc Pháp để sớm giải phóng đồng bào ra khỏi xiềng xích tàn bạo của lũ thực dân và bù nhìn.

Hiện nay, toàn quốc ta đang thi đua đẩy mạnh cuộc cầm cự, chuẩn bị tổng phản công. Tôi khuyên đồng bào vùng Hà Nội trước đã cố gắng, nay cố gắng thêm; trước đã đoàn kết, nay đoàn kết hơn; tìm đủ mọi cách để phá hoại giặc, để giúp chiến sĩ ta.

Chúng ta chắc thắng, vì chúng ta quvết thắng. Tôi viết thư này với tất cả tấm lòng thương xót, yêu mến và chắc chắn.

Đồng bào cố gắng tiến lên! Ngày vẻ vang sẽ không xa.

Chào thân ái và quyết thắng

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t5, Sđd, tr.589)

Thanh Huyền (tổng hợp)


 16. Lời phát biểu trong buổi lễ ra mắt ứng cử viên tổ chức tại Việt Nam học xá

Từ xưa đến nay, toàn quốc chưa bao giờ tuyển cử vì xưa dân chưa bao giờ làm chủ mình, xưa dân phải nghe lời vua quan, sau phải nghe thực dân Pháp, Nhật.

Vừa rồi đây, ta vừa tranh được độc lập. Một số ít người, chỉ một số ít thôi, đã quên cái công khó nhọc của dân chúng. Ta đã phải hy sinh nhiều mới có cái quyền cầm lá phiếu ngày nay đó. Cụ Phan Đình Phùng, cụ Hoàng Hoa Thám đã khó nhọc về cái quyền dân chủ ấy lắm. Biết bao người đã bị bắn, bị chém, đã đeo cái tên chính trị phạm và bị nhốt đầy các nhà tù Sơn La, Côn Đảo, Ban Mê Thuột... mới đòi được cái quyền bầu cử ngày nay.

Làm việc nước bây giờ là hy sinh, là phấn đấu, quên lợi riêng mà nghĩ lợi chung. Những ai muốn làm quan cách mạng thì nhất định không nên bầu. Ngày mai, không ai ép, không ai mua, toàn dân sẽ thực hiện các quyền dân chủ ấy.

Nói ngày 5/1/1946.

Theo: - Báo Cứu quốc, số 135, ngày 7/1/1946

- Hồ Chí Minh, Toàn tập, T4, Sđd, tr.147

17. Lời khuyên anh em viên chức

Anh em viên chức hiện giờ đang gặp nhiều nỗi khó khăn vì giá sinh hoạt đắt đỏ. Nhưng ta chớ quên rằng nước nhà đang thời kỳ kháng chiến. Anh em viên chức, cũng như toàn thể quốc dân, muốn qua được bước khó khăn hiện tại, phải biết hy sinh một chút về tinh thần để tham dự vào công cuộc kiến quốc. Có chịu kham khổ bây giờ, mai sau mới được hưởng nhiều quyền lợi. Vậy để giúp công việc Chính phủ một cách đắc lực, để nâng cao tinh thần kháng chiến, anh em viên chức bây giờ phải có 4 đức tính là: Cần, kiệm, liêm, chính. Cần, anh em viên chức phải tận tâm làm việc, một người làm bằng hai, ba người. Và phải tôn trọng kỷ luật.

Anh em phải theo nguyên tắc là có việc mới cần đến người, chứ không phải là có sẵn người nên phải tìm việc cho làm. Kiệm, phải biết tiết kiệm đồng tiền kiếm được, cũng như các vật liệu và đồ dùng trong các sở. Rút bớt hết những sự gì không cần thiết, chớ phao phí giấy má và các thứ của công. Phao phí những thứ đó tức là phao phí mồ hôi nước mắt của dân nghèo. Chớ tưởng tiết kiệm những cái cỏn con như mẩu giấy, ngòi bút là không có ảnh hưởng. Một người như thế, trăm người như thế, vạn người như thế, công quỹ đã bớt được một số tiền đáng kể, lấy ở mồ hôi nước mắt dân nghèo mà ra. Có cần, có kiệm, không tiêu đến nhiều tiền, anh em viên chức mới có thể trở nên liêm, chính để cho người ngoài kính nể được. Anh em viên chức phải gột bỏ hẳn những ý nghĩ trái với 4 nguyên tắc trên do chính sách của bọn thực dân gây nên trong đám công chức thời Pháp và Nhật thuộc.

Nói ngày 17/1/1946.

Theo: - Báo Cứu quốc, số 146, ngày 19/1/1946

- Hồ Chí Minh, Toàn tập, T4, Sđd, tr.158-159

18. Nhiệm vụ hiện thời của đoàn thể tự vệ

...

a) Làm cho tổ chức vững chãi và phát triển, lôi kéo các phần tử thanh niên hăng hái và yêu nước vào đoàn.

b) Cần phải cùng nhau nghiên cứu chính trị để nhận rõ đường lối. Hiểu rõ đường lối chính trị thì công tác đúng.

c) Cần phải quân sự hóa đoàn thể tự vệ, nghĩa là tập dượt cho đều và có một tinh thần kỷ luật, trong công việc hàng ngày cần phải theo một chương trình nhất định có quy củ.

Hiện thời, mình càng đi gần tới đích càng gặp nhiều nỗi khó khăn. Nhưng mặc dầu khó khăn, ta cũng phải cố gắng. Phải tin nhất định là thành công, phải thành công. Nhưng cần nhận rõ tình thế để rồi tùy cơ ứng biến mà tiến chứ không hàm hồ làm bừa một cách vô chính trị. Thái độ của ta cần giữ ôn hòa và lịch sự.

Theo: - Báo Cứu quốc, số 211, ngày 10/4/1946

- Hồ Chí Minh, Toàn tập, T4, Sđd, tr.213

19. Nói chuyện cùng đồng bào trước khi sang Pháp

Cùng đồng bào yêu quý Trung, Nam, Bắc,

Theo mệnh lệnh của Chính phủ và ý chí của quốc dân, tôi cùng đoàn đại biểu sẽ đi Pháp để mở cuộc đàm phán chính thức. Trước khi ra đi, tôi xin có mấy lời tỏ cùng đồng bào: Cả đời tôi chỉ có một mục đích, là phấn đấu cho quyền lợi Tổ quốc và hạnh phúc của quốc dân. Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi non, hoặc ra vào chốn tù tội, xông pha sự hiểm nghèo là vì mục đích đó. Đến lúc nhờ quốc dân đoàn kết, tranh được chính quyền, ủy thác cho tôi gánh vác việc Chính phủ, tôi lo lắng đêm ngày, nhẫn nhục cố gắng - cũng vì mục đích đó.

Ngày nay, vâng lệnh Chính phủ, theo ý quốc dân, tôi phải xa xôi ngàn dặm, tạm biệt đồng bào, cùng với đoàn đại biểu qua Pháp - cũng vì mục đích đó. Bất kỳ bao giờ, bất kỳ ở đâu, tôi cũng chỉ theo đuổi một mục đích, làm cho ích quốc, lợi dân. Vậy nên lần này, tôi xin hứa với đồng bào rằng: Tôi cùng anh em đại biểu sẽ gắng làm cho khỏi phụ lòng tin cậy của quốc dân.

Đồng thời, tôi xin nhắc lại rằng, việc nước là việc chung, mỗi một người con Rồng cháu Tiên, bất kỳ già, trẻ, gái, trai, giàu nghèo, quý tiện, đều phải gánh một phần, đều phải ra sức giúp cho cuộc ngoại giao thắng lợi.

Giúp cách thế nào?

1. Đoàn kết chặt chẽ, tránh mọi sự chia rẽ.

2. Ra sức cần kiệm cho khỏi nạn đói khó.

3. Ra sức giữ gìn trật tự, tuyệt đối tuân theo mệnh lệnh của Chính phủ.

4. Đối với các kiều dân hữu bang, phải tử tế, ôn hòa.

Làm đúng 4 điều đó tức là giúp ích cho ngoại giao.

Đồng bào thương tôi, chắc làm theo lời tôi nói.

Nhân dịp này, tôi cũng có vài lời tỏ cùng các bạn người Pháp, người Tàu và các bạn kiều dân khác. Các bạn sống chung chạ với nhân dân Việt Nam, ra vào gặp nhau, no đói có nhau. Vậy nên nhân dân Việt Nam là bằng hữu của các bạn. Đất nước Việt Nam là Tổ quốc thứ hai của các bạn. Các bạn cùng nhân dân Việt Nam phải tương kính tương thân, thành thật hợp tác, êm thấm thuận hòa, thực hiện chữ "Tứ hải giai huynh đệ".

Nước Việt Nam được thịnh vượng thì các bạn cũng được hạnh phúc. Sau hai lần gặp nhau giữa Thượng sứ Đác-giăng-li-ơ với tôi, sau cuộc Hội nghị trù bị ở Đà Lạt, sau cuộc đón tiếp thân thiện của Chính phủ và nhân dân Pháp đối với đoàn đại biểu Quốc hội ta, tôi mong rằng cuộc đàm phán chính thức ở Ba-Lê sẽ có kết quả tốt đẹp. Hai dân tộc Việt, Pháp sẽ đi đến cuộc cộng tác thật thà.

Một lần nữa tôi và anh em đại biểu trân trọng hứa với đồng bào rằng: Dù khó nhọc mấy, chúng tôi cũng cố gắng làm trọn nhiệm vụ mà Chính phủ và quốc dân giao phó cho chúng tôi.

Đồng bào chớ lo ngại.

Theo: - Báo Cứu quốc, số 254, ngày 31/5/1946

- Hồ Chí Minh, Toàn tập, T4, Sđd, tr.240-241

20. Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến

Hỡi đồng bào toàn quốc!

Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa!
Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.

Hỡi đồng bào!

Chúng ta phải đứng lên! Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc. Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc. Ai có súng dùng súng, ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc. Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước.

Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân! Giờ cứu nước đã đến. Ta phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng để giữ gìn đất nước. Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hy sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta.

Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm!

Kháng chiến thắng lợi muôn năm!

Hà Nội, ngày 19 tháng 12 năm 1946

Hồ Chí Minh

Theo: Hồ Chí Minh, Toàn tập, T4, Sđd, tr.480-481

21. Thư gửi các chiến sỹ cảm tử quân Thủ đô

Cùng các chiến sĩ yêu quý Trung đoàn Thủ đô,

Các em ăn Tết thế nào? Vui vẻ lắm chứ? Tôi và nhân viên Chính phủ vì nhớ đến các em cho nên cũng không ai nỡ ăn Tết. Còn 90 phần trăm đồng bào ở hậu phương cũng giảm bớt 90 phần trăm mâm cỗ tiệc tùng, ai cũng tiết kiệm để dự bị công cuộc trường kỳ kháng chiến.

Các em là đội cảm tử. Các em cảm tử để cho Tổ quốc quyết sinh. Các em là đại biểu cái tinh thần tự tôn, tự lập của dân tộc ta mấy nghìn năm để lại, cái tinh thần quật cường đó đã kinh qua Hai Bà Trưng, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám, truyền lại cho các em. Nay các em gan góc tiếp tục cái tinh thần bất diệt đó, để truyền lại cho nòi giống Việt Nam muôn đời về sau. Chí kiên quyết dũng cảm, các em đã sẵn có, đây tôi chỉ nhắc lại một vài điều mà các em phải nhớ luôn luôn:

- Phải hết sức khôn khéo, nhanh chóng, bí mật, phải biết cách "hóa chỉnh vi linh".

- Phải biết rút kinh nghiệm hằng ngày hằng giờ. Phải đề phòng Việt gian trinh thám.

- Phải hết sức cẩn thận. Phải luôn luôn có sáng kiến để tận dụng thời cơ.

- Tuyệt đối đoàn kết. Các em hăng hái tiến lên, lòng Già Hồ, lòng Chính phủ và lòng toàn thể đồng bào luôn luôn ở bên cạnh các em.

Tôi thay mặt Chính phủ và đồng bào gửi cho các em lời chào thân ái và quyết thắng.

Ngày 27 tháng 1 năm 1947

Hồ Chí Minh

Theo: Hồ Chí Minh, Toàn tập, T5, Nxb Chính trị quốc gia,
HN,1995, tr.35-36

22. Gửi Bác sĩ Vũ Đình Tụng

Thưa Ngài,

Tôi được báo cáo rằng: Con giai của Ngài đã oanh liệt hy sinh cho Tổ quốc. Ngài biết rằng tôi không có gia đình, cũng không có con cái. Nước Việt Nam là đại gia đình của tôi. Tất cả thanh niên Việt Nam là con cháu tôi. Mất một thanh niên, thì hình như tôi đứt một đoạn ruột. Những cháu và anh em thanh niên khác dũng cảm hy sinh để giữ gìn đất nước. Thế là họ đã làm rạng rỡ dân tộc, vẻ vang giống nòi. Họ chết cho Tổ quốc sống mãi, tinh thần họ đã luôn luôn sống với non sông Việt Nam. Họ là con thảo của đức Chúa, họ đã thực hiện khẩu hiệu: Thượng đế và Tổ quốc. Những thanh niên đó là anh hùng dân tộc. Đồng bào và Tổ quốc sẽ không bao giờ quên ơn họ. Ngài đã đem món của quý nhất là con của mình, sẵn sàng hiến cho Tổ quốc. Từ đây chắc Ngài sẽ thêm sức giúp việc kháng chiến để bảo vệ nước nhà thì linh hồn cháu ở trên trời cũng bằng lòng và sung sướng.

Tôi thay mặt Chính phủ cảm ơn Ngài, và gửi Ngài lời chào thân ái và quyết thắng.

Tháng 1 năm 1947

Hồ Chí Minh

Theo: Hồ Chí Minh, Toàn tập, T5, Sđd, tr.40

23. Thư gửi Đoàn 29 (Trung đoàn Thủ đô)

Cùng đồng bào và tướng sĩ yêu mến, Bác nhận được thư các chú báo cáo thắng trận ngày 8/1/1948 và các chiến lợi phẩm các chú biếu Bác. Cảm ơn.
Các chú cần phải nghiên cứu những ưu điểm và khuyết điểm trong trận đó và những trận bại hoặc trận thắng các nơi khác để rút kinh nghiệm, để học tập thêm. Bất kỳ bao giờ, bất kỳ ở đâu, ta cần phải chuẩn bị sẵn sàng, đề phòng cẩn thận. Bất kỳ bao giờ, bất kỳ ở đâu, ta phải liên lạc mật thiết với dân, phải làm cho dân mến, dân tin. Như thế nhất định thắng lợi.

Tôi mong toàn thể tướng sĩ Đoàn 29 cố gắng để giật giải thưởng đầu trong cuộc Luyện quân đội lập chiến công. Các chú có dám hứa với Già Hồ như thế không?

Già Hồ chờ báo cáo thắng trận của các chú, để khen ngợi thêm các chú.

Chào thân ái quyết thắng

Tháng 2 năm 1948

Hồ Chí Minh

Theo: Hồ Chí Minh, Toàn tập, T5, Sđd, tr.391

24. Thư gửi du kích Thủ đô

(Nhờ UBKCHC Hà Nội chuyển)

Tôi rất vui lòng được Ủy ban kháng chiến hành chính Hà Nội báo cáo rằng: để thực hiện lời thách thi đua ái quốc với các đội du kích Sài Gòn - Chợ Lớn, Huế, Hải Phòng, v.v.., đêm ngày 4 tháng 11 năm 1948, du kích Thủ đô đã hăng hái tấn công vào Hà Nội và đã lượm được thành tích khá. Tôi thay mặt Chính phủ gửi lời khen ngợi đội du kích Thủ đô và những người đã trực tiếp hoặc gián tiếp giúp sức vào cuộc tấn công Hà Nội.

Hà Nội là quả tim quân sự, chính trị và kinh tế của địch, du kích và Vệ quốc quân cần phải thường khuấy rối quả tim của địch cho đến ngày ta tổng phản công. Du kích Thủ đô đã oanh liệt lập công lần đầu, tôi chắc rằng từ đây du kích Thủ đô sẽ lập công nhiều hơn nữa, to hơn nữa. Đồng thời du kích Sài Gòn - Chợ Lớn, Huế, Hải Phòng, v.v. chắc sẽ cố gắng thi đua, không chịu kém du kích Thủ đô. Vậy tôi khuyên các đội du kích đều ráng sức. Chính phủ đang chuẩn bị một giải thưởng đặc biệt cho đội du kích nào lập được chiến công to nhất.

Anh em hăng hái tiến lên!

Chào thân ái quyết thắng

Tháng 11 năm 1948

Hồ Chí Minh

Theo: Hồ Chí Minh, Toàn tập, T5, Sđd, tr.527

Thanh Huyền (Tổng hợp)


 31. Giữ gìn trật tự, an ninh

Quân đội Pháp đã rút khỏi Hà Nội, Chính phủ ta đã về Thủ đô. Hiện nay, việc quan trọng nhất của Thủ đô là giữ vững trật tự, an ninh. Có giữ vững trật tự, an ninh, thì nhân dân Thủ đô mới an cư, lạc nghiệp.

Giữ gìn trật tự an ninh trước hết là việc của công an, bộ đội, cảnh sát. Nhưng chính quyền ta là chính quyền dân chủ, bất kỳ việc to việc nhỏ đều phải dựa vào lực lượng của nhân dân để phụng sự lợi ích của nhân dân. Việc giữ gìn trật tự an ninh càng phải dựa vào sáng kiến và lực lượng của nhân dân.

Mọi người công dân, bất kỳ già trẻ gái trai, bất kỳ làm việc gì, đều có nhiệm vụ giúp chính quyền giữ gìn trật tự an ninh, vì trật tự an ninh trực tiếp quan hệ đến lợi ích bản thân của mọi người. Mấy mươi vạn con mắt soi sáng, mấy mươi vạn lỗ tai nghe ngóng, thì bọn gian phi, côn đồ sẽ lòi mặt ra và sẽ phải cải tà quy chính dưới lực lượng to lớn của quần chúng.

Chính quyền và nhân dân chúng ta phải đồng tâm hiệp lực, giữ gìn trật tự an ninh, sao cho "dạ bất bế hộ, lộ bất thập duy", như lời thánh hiền đã dạy.

Cả nước nhìn về Thủ đô ta. Thế giới trông vào Thủ đô ta. Tất cả chúng ta phải ra sức giữ gìn trật tự an ninh, làm cho Thủ đô ta thành một Thủ đô bình yên, tươi đẹp, mạnh khỏe cả về vật chất và tinh thần.

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.7, Sđd, tr.363-364)

32. Bài nói chuyện tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Vì bận nhiều việc, Bác ít đến thăm nhà trường. Bác tự phê bình trước các cô giáo, thầy giáo, các cháu học sinh, các đồng chí cán bộ, công nhân viên. Các cô, các chú phải cảm ơn Tổng thống Cây-ta, vì hôm nay có Tổng thống đến thám trường, Bác không thể không đến được. Nhân dịp nàv, Bác có lời cảm ơn các đồng chí chuyên gia Trung Quốc, Liên Xô và Tân Tây Lan đến giúp đỡ các cô giáo, thầy giáo và giúp các cháu học tập.

Bây giờ, Bác nói mấy ưu điểm của trường:

- Một là tất cả mọi người, các cô giáo, thầy giáo, các cán bộ, công nhân viên cũng như các cháu học sinh đều có tinh thần khắc phục khó khăn làm tròn nhiệm vụ. Đó là một điều tốt.

- Dạy cũng như học phải biết chú trọng cả tài lẫn đức. Đức là đạo đức cách mạng. Đó là cái gốc, rất là quan trọng. Nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng. Đạo đức cách mạng là triệt để trung thành với cách mạng, một lòng một dạ phục vụ nhân dân.

- Một ưu điểm nữa là phong trào thi đua "Hai tốt" ở đây làm khá. Bác nói rằng khá, chứ chưa phải trăm phần trăm tốt đâu nhé!

Hiện nay có mấy trăm cô giáo, thầy giáo thanh niên xung phong đi miền núi, để đưa cái hiểu biết văn hóa lên cho đồng bào miền rẻo cao. Bác chỉ nói hai ví dụ:

Một cháu gái là giáo viên lên đây, không biết tiếng nói và chưa hiểu phong tục tập quán của địa phương. Không có trường và không có học trò. Xóm này cách xóm kia rất xa, đi lại khó khăn. Cháu gái ấy đã nói rằng, Đảng và nhà trường đã phái lên đây, thì mình quyết phải làm tròn nhiệm vụ. Cháu đó đã cùng ăn, cùng ở, cùng lao động với đồng bào, do đấy mà tuyên truyền cho bố mẹ các cháu bé, vừa học tiếng địa phương. Làm như thế dần dần từng bước, cháu ấy đã xây dựng nên nhà trường hẳn hoi. Đây là một cô giáo anh hùng.

Lại có một cháu trai, lên vùng rẻo cao. Trong bản có một cháu bé muốn học, nhưng vì bị bại chân không đi được. Thầy giáo hàng ngày tới nhà cõng cháu đó đến trường học. Đây là một thầy giáo anh hùng.

Hiện nay có hàng vạn học sinh tốt nghiệp lớp 7, lớp 10 đã xung phong đi tham gia sản xuất ở các công trường, ở miền núi; có 797 cháu cấp I, cấp II, cấp III học giỏi được giải thưởng. Trong phong trào "Làm nghìn việc tốt" có 40 vạn cháu thiếu nhi có nhiều thành tích.

Những kết quả tốt đó đều là công lao của nhà trường, của các cô giáo, thầy giáo. Vì vậy Bác có thể nói Bác đối với nhà trường, đối với nền giáo dục của ta, tuy chưa phải là trăm phần trăm mãn nguyện, nhưng càng ngày Bác càng bằng lòng hơn; năm nay bằng lòng hơn năm ngoái và sang năm chắc sẽ bằng lòng hơn năm nay.

Nhân đây, Bác kể một chuyện để so sánh. Quốc hội Mỹ có một ban trông nom trẻ con, ban ấy báo cáo rằng năm 1963 hơn 1/5 trẻ con Mỹ từ 7 tuổi đến 10 tuổi đã phạm tội: ăn trộm, ăn cắp, thậm chí giết người cũng có v.v. Vậy thử hỏi: Mỹ văn minh hơn hay ta văn minh hơn? Ta có 40 vạn cháu ngoan mà Mỹ có 1/5 trẻ em phạm tội. Ta có thể nói: Ta văn minh hơn!

Lần trước đến thăm trường, Bác có nói hai điểm: Một là vệ sinh, hai là trồng cây. Vệ sinh ở đây còn kém! Về trồng cây, Bác bảo nên trồng cây nhiều. Nhưng hiện nay cây sống ít. Do là vì các cô, các chú tham trồng cây nhiều, nhưng không chăm bón cho tốt. Ở trường này, cả thầy và trò có gần 4 nghìn rưởi người. Nếu mỗi năm một người trồng một cây là được gần 5.000 cây. Hai năm sẽ được gần 1 vạn cây. Nhưng trồng cây nào thì phải chăm bón cho tốt cây đó. Như thế, hơn là tham trồng nhiều mà kết quả ít. Các cô, các chú và các cháu phải làm cho vườn của trường trở thành một vườn hoa, vườn cây tươi đẹp.

Đã hứa với Bác thì phải làm, làm thì phải có tổ chức. Vệ sinh cũng như trồng cây, có tổ chức thì nhất định làm được tốt. Bây giờ đến mấy việc Bác muốn nhắc nhở các đồng chí cán bộ và các cháu học sinh:

- Trước hết phải đoàn kết. Đoàn kết thật sự, giữa thầy và thầy, giữa thầy và trò, giữa trò và trò, giữa cán bộ và công nhân. Toàn thể nhà trường phải đoàn kết thành một khối, đoàn kết phải thật sự trăm phần trăm chứ không phải chỉ là đoàn kết miệng.

- Các cháu học sinh không nên học gạo, không nên học vẹt. Bác không cần giải thích học gạo, học vẹt là thế nào vì các cháu biết cả rồi. Học phải suy nghĩ, học phải liên hệ với thực tế, phải có thí nghiệm và thực hành. Học với hành phải kết hợp với nhau.

- Cần phải giữ gìn kỷ luật cho tốt, phải sạch sẽ, gọn gàng. Kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa tự do, chống lề mề, luộm thuộm.

- Thầy cũng như trò, cán bộ cũng như nhân viên, phải thật thà yêu nghề mình. Có gì vẻ vang hơn là nghề đào tạo những thế hệ sau này tích cực đóng góp xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản? Người thầy giáo tốt, thầy giáo xứng đáng là thầy giáo là người vẻ vang nhất. Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy tốt là những anh hùng vô danh. Đây là một điều rất vẻ vang. Nếu không có thầy giáo dạy dỗ cho con em nhân dân, thì làm sao mà xây dựng chủ nghĩa xã hội được? Vì vậy nghề thầy giáo rất quan trọng, rất là vẻ vang; ai có ý kiến không đúng về nghề thầy giáo, thì phải sửa chữa.

Một điểm nữa là các cháu gái chưa được giúp đỡ tốt. Các cháu trai, cháu gái chưa thực sự coi nhau như anh em, chị em ruột thịt trong một nhà. Trái lại, còn có ý ganh tị, bắt bẻ, sợ bạn học xinh gái hơn mình thì mất thể diện "anh hùng nam tử". Cháu nào còn rơi rớt tư tưởng, tác phong ấy, thì cần phải sửa chữa.

Cô giáo, thầy giáo trong chế độ ta cần góp phần vào công cuộc xây dựng xã  hội chủ nghĩa. Phải có chí khí cao thượng, phải "Tiên ưu hậu lạc", nghĩa là khó khăn thì phải chịu trước thiên hạ, sung sướng thì hưởng sau thiên hạ. Đây là đạo đức cách mạng.

- Trong việc học tập cũng như trong mọi việc, đảng viên và đoàn viên của nhà trường cần phải xung phong, gương mẫu, phải giúp đỡ anh em, chị em cùng tiến bộ. Ở đây có ngót 4.000 học sinh, 1/4 là cháu gái. Như thế là có tiến bộ nhưng đương còn ít. Ngày nay ở các nước xã hội chủ nghĩa anh em, nghề dạy học và nghề làm thuốc thì phụ nữ làm nhiều hơn.

Có 100 học sinh đồng bào thiểu số, Bác thấy vậy còn ít, cần dần dần có thêm. Có 800 các cháu miền Nam, như vậy là rất tốt, dần dần phải thêm nữa. Bởi vì chúng ta phải gắn liền nhiệm vụ ủng hộ miền Nam với việc xây dựng miền Bắc. Vì vậy, ở miền  Bắc, trong mọi việc, việc dạy và học cũng thế, mọi người phải làm việc bằng hai để đền đáp cho đồng bào miền Nam ruột thịt. Ở đây cũng như các ngành khác, phải đào tạo cán bộ cho miền Nam để đến ngày nước nhà thống nhất, các cháu ấy về góp phần xây dựng miền Nam thân yêu. Cuối cùng, Bác mong các cô, các chú và các cháu nhớ làm được những điều kể trên. Tất cả thầy trò, cán bộ, công nhân phải phấn khởi thi đua phát triển ưu điểm, sửa chữa khuyết điểm, làm thế nào để nhà trường này chẳng những là trường sư phạm mà còn là trường mô phạm của cả nước.

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t11, Sđd, tr.329-333)

33. Niềm vui và hạnh phúc

 Xuân Canh Tý 1960

Bấy giờ tôi còn đang công tác ở Ủy ban Hành chính khu Hoàn Kiếm. Lúc này, Chủ tịch Ủy ban là đồng chí Huy Đức. Bản thân tôi được giao phụ trách công giáo của năm khối: Nhà Chung, Ấu Triệu, Chân cầm, Phủ Doãn và Ngõ Huyện. Từ trước Tết, chủ trương của các đồng chí lãnh đạo thành phố và khu là cán bộ cơ sở sẽ về đường phố ăn Tết cùng với nhân dân trong cụm mình phụ trách. Cũng biết là không thể đi thăm hỏi và chúc Tết tất cả các gia đình nên tôi bàn với anh em định tối ngày 30 Tết, sẽ tập trung cán bộ cơ sở của cả năm khối tới họp mặt và chúc Tết lẫn nhau. Anh em cán bộ trong cụm nhất trí như vậy.

Tối 30 Tết, khoảng 7 giờ 15, tôi lững thững đi bộ đến chỗ họp. Nhưng trụ sở vắng ngắt, chỉ có mỗi đồng chí Thống Nhất (tên thật là Cường), trưởng ban đại biểu khối Nhà Chung, ra đón tôi và nói:

- Anh em lỡ hẹn, xin khất Bác đến 11 giờ đêm cuộc họp mới bắt đầu để vừa vui năm mới, đón giao thừa luôn, đồng thời vừa được nghe thư chúc Tết của Bác Hồ.

Tôi bèn quay về. Gần đến nhà, tôi thấy  thấp thoáng khắp các cột đèn và gốc cây ven đường đều có công an đứng. Gặp anh Hảo, Trưởng Công an khối bấy giờ, tôi hỏi:

- Việc gì thế đồng chí?

Anh không trả lời vào câu hỏi của tôi, chỉ cười cười và hỏi lại thay cho lời chào:

- Bác đi chơi về đấy à?

Tôi trả lời rồi vào nhà. Tự dưng thấy bồn chồn. Linh tính báo có sự việc gì đặc biệt, không bình thường. Vào nhà, tôi lại muốn trở ra đi loanh quanh. Qua số nhà 35 (nhà tôi ở 41), mọi người trong nhà mời tôi vào uống nước. Tôi bước vào nhà và thoáng thấy mấy anh công an đi đàng sau gật gật đầu và nháy nhau cười. Sau này tôi mới biết họ có nhiệm vụ cầm chừng để tôi đừng đi đâu quá xa, nhưng cũng không hề tiết lộ cho tôi tin Bác Hồ sẽ đến. Tôi vừa ngồi xuống ghế, chén nước bưng lên chưa kịp uống thì một đồng chí công an bước vào nói với tôi:

- Mời bác về nhà ngay, có khách!

Tôi vội vàng đứng lên, ra đến cửa nhìn về đã thấy phía nhà mình có ba xe ô tô không cùng kiểu nhau đỗ từ bao giờ. Tôi bước nhanh về nhà. Chưa đến nơi đã nghe tiếng con trai tôi reo to:

- Bác Hồ! Bác Hồ đến nhà ta!

Bước chân vào cửa tôi đã nghe thấy Bác hỏi:

- Gia đình ta đã chuẩn bị đón giao thừa chưa?

Không kịp đến gần Người, bởi lúc này Bác đã xuống gần đến bếp rồi, nhưng tôi cũng nói to lên:

- Dạ, thưa Bác chưa ạ!

Bấy giờ, ông cụ tôi mới kịp đi từ trên gác xuống. Tôi thấy hai cụ ôm nhau và hôn rất thắm thiết (Báo Nhân Dân và báo Hà Nội mới đều có đăng ảnh này vào ngày 29 - 30/2/1960). Tôi rất xúc động đứng lặng đi một lúc không biết nói gì và cũng chẳng biết làm gì.

Tôi đã từng nhìn thấy Bác và gặp Người đôi lần trong các cuộc họp của Mặt trận và ủy ban. Nhưng hạnh phúc được Người đến nhà, được nói chuyện lâu và được nghe "trực tiếp giọng nói của Bác thì quả thật tôi chưa bao giờ dám nghĩ tới, ngay cả trong mơ. Niềm hạnh phúc này lớn quá, đột ngột quá, khiến tôi cảm động đến lúng túng. Người tôi đờ ra. Và hình như lúc bấy giờ tay chân tôi như bị thừa, lưỡi tôi cứng lại - thậm chí tôi không chào được Bác nữa.

Bác từ bếp trở ra. Tôi như chợt tỉnh ra khỏi cơn mơ, vội vàng lấy chiếc ghế mây (cả nhà chỉ có một chiếc mà bây giờ tôi vẫn còn giữ làm kỷ niệm) để mời Bác ngồi. Bác không ngồi ngay. Người bê hai cái ghế đầu kê sát liền nhau và mời:

- Ông cụ ngồi đây!

- Bà cụ ngồi đây!

Rồi đợi khi cả hai cụ tôi ngồi rồi, Bác mới chịu ngồi. Tôi định đi pha nước mời Bác uống thì đồng chí Trần Danh Tuyên, bấy giờ đang là Bí thư Thành ủy và là người đi cùng với Bác gạt đi:

- Thôi, thôi, không phải nước non gì cả, ngồi quây quần lại đây tất cả cho ấm cúng để nói chuyện với Bác.

Thế là tất cả gia đình tôi ngồi xung quanh Bác. Bác bế cậu con trai út của tôi cho ngồi lòng và hỏi:

- Ông cụ năm nay bẩy chín phải không? Mỗi bữa cụ ăn được mấy bát cơm? Cụ ngủ có được nhiều không?

- Vâng, cảm ơn Cụ hỏi thăm. Tôi ăn mỗi bữa được ba bát cơm và tuy tuổi cao nhưng cũng vẫn ngủ được nhiều.

Rồi Bác lại hỏi:

- Cụ chuyên chữa về gì? (chẳng hiểu tại sao Bác lại biết cụ tôi là ông lang làm thuốc đông y).

- Thưa cụ, tôi chuyên trị các bệnh của phụ nữ và của trẻ em ạ!

- Cụ làm thuốc thế có châm cứu không?

- Dạ thưa, tôi cũng có châm cứu.

- Nghề châm cứu là nghề rất quý. Nghề này đã chữa được nhiều loại bệnh mà lại đỡ tốn thuốc. Và như vậy là rất tốt.

Rồi Người hỏi tiếp:

- Cụ được mấy người con?

Và quay sang tôi, Bác nói tiếp:

- Chú là con trưởng à?

Tôi vội vàng thưa:

- Dạ, thưa Bác vâng ạ!

- Chú công tác ở Ủy ban Hành chính khu Hoàn Kiếm à?

- Thưa Bác, vâng ạ!

- Chú phụ trách một cụm hả? Một cụm thì có mấy khối?

- Vâng ạ, cháu phụ trách một cụm gồm có năm khối.

Tôi trả lời Bác như một cái máy. Bởi vì xúc động đến nghẹn ngào, vẫn dâng đầy trong lòng. Và niềm hạnh phúc đến khát khao thôi thúc tôi chiêm ngưỡng Bác thật lâu, thật kỹ. Đây là thực hay là mơ? Có phải là ảo ảnh không? - Câu hỏi của Bác như lôi tôi trở lại với sự thực đang diễn ra.

Bác chủ động hỏi thăm tất cả, từng người một trong gia đình, từ lớn đến  nhỏ, gia đình tôi hoàn toàn bị bất ngờ, nên mọi người hết sức ngạc nhiên. Trong gia đình tôi, ai cũng nhận thấy Bác thật là gần gũi, thân thiết biết bao. Bác hiểu rõ gia đình như người thân, như một thành viên trong nhà, không hề có sự cách biệt giữa vị Chủ tịch nước kính mến và những người công dân bình thường, đặc biệt lại là người Công giáo. Tôi đang suy nghĩ cảm động về những câu hỏi của Bác thì Bác hỏi tiếp:

- Năm nay chú gói được bao nhiêu chiếc bánh chưng? Đã chuẩn bị Tết được những gì?

- Dạ, cháu thực hiện đúng lời Bác dạy: "Tiết kiệm là quốc sách". Mậu dịch đã gói sẵn rồi, ăn chiếc nào ra mua chiếc ấy cho đỡ lãng phí.

... Trước khi ra về, nhìn cả gia đình tôi ấm cúng, con cháu quây quần xung quanh cụ tôi, Bác chúc:

- Tôi xin chúc cụ sống lâu trăm tuổi và chúc "Tứ đại đồng đường". Người nắm rất chặt hai bàn tay cụ tôi đưa ra bắt tay. Cả nhà tôi đi theo tiễn Bác. Tôi nhìn rất lâu bóng dáng người Cha già thân thương của cả dân tộc. Người vẫn mặc bộ kaki bình thường, vẫn khăn len quàng cổ và dép cao su giản dị. Tuy tuổi đã cao nhưng dáng đi của Bác vẫn còn nhanh nhẹn. Bước lên ô tô rồi, Người vẫn còn vẫy vẫy gia đình chúng tôi. Chúng tôi nhìn rất lâu theo bóng chiếc ô tô đã khuất ở đầu phố mà người vẫn còn nôn nao xúc động.

Rồi chúng tôi trở vào nhà, không ai nói một câu nào. Tất cả vẫn còn như bàng hoàng chưa tỉnh sau một giấc mơ tuyệt đẹp. Chưa đầy ba mươi phút được Bác đến thăm, nhưng gia đình cũng như bản thân tôi luôn coi những lời căn dặn của Người là những lời giáo huấn mẫu mực, là kim chỉ nam cho suy nghĩ và hành động của mình. Đồng thời cũng quyết tâm thực hiện cho bằng được những lời chỉ bảo của Bác. Năm nào cũng vậy, mỗi khi Tết đến, gia đình tôi lại tổ chức một buổi gặp mặt vào tối 30 Tết. Đây là dịp để ôn lại kỷ niệm có một không hai này cho con cháu tự hào, đồng thời cũng là một lần nhắc lại những lời dặn dò của Bác để mọi người tự suy nghĩ về thái độ và những việc mình đã làm trong năm qua. Gia đình tôi trước khi Bác đến thăm mới chỉ có hai đảng viên, thì đến nay con số này đã lên đến mười tám. Cho đến năm 1960, cả nhà tôi chưa có ai được học đến đại học thì nay đã có mười tám người tốt nghiệp đại học, kể cả con dâu, cháu rể... Và khi Bác đến thăm cả gia đình mới có một người đi học nước ngoài thì bây giờ đã có sáu người được ra nước ngoài học tập và công tác. Con trai út của tôi, được Bác Hồ bế suốt từ lúc Người đến cho đến khi ra về, nay đang dạy tại trường Đại học Sư phạm Ngoại ngữ. Nhớ lại hạnh phúc đó, từ khi đi học, năm nào cháu cũng đạt danh hiệu học sinh tiên tiến, được Nhà nước cho sang Pháp học. Khi đi bộ đội, cháu cũng phấn đấu là dũng sĩ diệt Mỹ là chiến sĩ quyết thắng và được thưởng Huân chương Giải phóng. Nay mặc dù đã bước sang tuổi 82, nhưng tôi vẫn tham gia công tác ở Ủy ban Liên lạc Công giáo thành phố Hà Nội. Tôi đã cho khắc bốn chữ Bác chúc cụ tôi: "Tứ đại đồng đường", rồi sơn son thếp vàng để luôn luôn nhắc nhở con cháu, đồng thời cũng là để giữ mãi một kỷ niệm, một hạnh phúc không thể có lần thứ hai đối với gia đình…

(Theo lời kể của ông Bùi Xuân Tuấn, trích trong cuốn Nơi đây Bác viết Tuyên ngôn Độc lập, Nxb. Hà Nội, 1985, tr.41-46)

Thanh Huyền (tổng hợp)


34. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với Đại hội đại biểu nhân dân Hà Nội về thắng lợi của Kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa I

Tối  ngày 13 tháng 01, Hồ Chủ tịch đến dự và phát biểu tại Đại hội đại biểu nhân dân Hà Nội. Sau khi nói rõ ý nghĩa của Hiến pháp mới vừa được Quốc hội thông qua Người nêu cụ thể những việc mà nhân dân Thủ đô phải phấn đấu làm tốt:

- Ra sức chống hạn. Thi đua đẩy mạnh sản xuất Đông - Xuân. Quyết tâm làm vụ chiêm này tốt hơn hẳn các vụ chiêm trước.

- Thi đua đẩy mạnh và làm tốt phong trào hợp tác và cải tạo xã hội chủ nghĩa.

- Tiếp tục "Tết trồng cây" cho tốt. Trồng cây nào phải sống cây ấy, tốt tươi cây ấy.

- Tổ chức đón tiếp kiều bào chu đáo, giúp đỡ kiều bào có công ăn việc làm ngay sau khi trở về Tổ quốc.

- Tổ chức Tết Nguyên đán cho vui vẻ, tưng bừng nhưng tuyệt đối tránh lãng phí.

- Mọi người, mọi ngành thi đua hoàn thành và hoàn thành vượt mức kế hoạch Nhà nước năm nay và chuẩn bị tốt cho kế hoạch dài hạn năm sau.

- Riêng các đại biểu Hội đồng nhân dân và các cán bộ thì phải phổ biến Hiến pháp một cách kỹ lưỡng và rộng khắp trong nhân dân, và gương mẫu trong việc thi hành Hiến pháp và các luật lệ".

Người thông báo: "Theo Hiến pháp mới thì Thủ đô ta sẽ được bầu cử độ 25 đại biểu vào Quốc hội, nghĩa là nhiều gấp 5 lần số đại biểu hiện nay. Đó là một vinh dự to lớn, đồng thời là một trách nhiệm nặng nề. Nó đòi hỏi nhân dân Thủ đô phải cử những đại biểu thật gương mẫu. Đồng bào Thủ đô phải thật gương mẫu trong mọi công tác. Thủ đô phải là thành phố gương mẫu cho cả nước".

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t10, Sđd, tr.29-30)

35. Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và nói chuyện với Hội nghị liên hoan phụ nữ lao động tiên tiến và chiến sỹ thi đua toàn thành phố lần thứ hai

Đến thăm và nói chuyện với chị em tại Hội nghị, Người khen ngợi phụ nữ Việt Nam và phụ nữ Thủ đô đã đóng góp rất nhiều thành tích vào sự nghiệp cách mạng suốt 30 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong cách mạng dân tộc dân  chủ và cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Người nói: "Từ trước đến nay, phụ nữ Việt Nam ta đã có nhiều đóng góp cho cách mạng, phụ nữ ta rất đáng kính, phụ nữ ta có rất nhiều tiến bộ. Nhưng Đảng, Chính phủ và Bác còn mong phụ nữ tiến bộ nhiều hơn nữa. Hiện nay, trong các ngành, số phụ nữ tham gia còn ít. Đảng và Chính phủ rất hoan nghênh, sẵn sàng cất nhắc và giao cho phụ nữ những chức trách quan trọng. Muốn vậy, bản thân phụ nữ phải:

- Gắng học tập chính trị, học tập văn hóa, kỹ thuật.

- Nâng cao tinh thần yêu nước và giác ngộ xã hội chủ nghĩa.

- Hăng hái thi đua thực hiện "Cần kiệm xây dựng Tổ quốc, cần kiệm xây dựng gia đình".

- Đoàn kết chặt chẽ, ra sức tham gia sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh thống nhất nước nhà và giữ gìn hòa bình thế giới.

Chúc chị em phụ nữ cố gắng học tập, tiến bộ nhiều, tiến bộ mãi để xứng đáng làm chủ nước nhà".

(Theo Hồ Chí Minh: Thủ đô Hà Nội phải là Thành phố gương mẫu, Sđd, tr.135-138)

36. Lời căn dặn các đơn vị bộ đội, công an trước khi vào thành

Suốt tám năm kháng chiến, các chú đã làm kiểu mẫu anh dũng, do đó mà chúng ta đã thắng lợi. Nay chúng ta về thành thị, các chú cũng phải làm kiểu mẫu đúng đắn, để tranh lấy thắng lợi cho hòa bình.

Ở thành thị tình hình phức tạp, có nhiều sự quyến rũ làm cho con người dễ mê muội, hủ hóa, trụy lạc. Để tránh những cạm bẫy nguy hiểm, để làm tròn nhiệm vụ cao quý của quân đội nhân dân, công an nhân dân, toàn thể cán bộ và chiến sĩ ta phải ghi nhớ và làm đúng những lời Bác dặn như sau:

- Chớ tự kiêu, tự mãn.

- Chớ rượu chè, cờ bạc, trai gái, hút thuốc phiện.

- Chớ để lộ bí mật.

- Chớ xa xỉ, tham ô, lãng phí.

- Phải kính trọng nhân dân, giúp đỡ nhân dân, đoàn kết với nhân dân.

- Phải khiêm tốn, nghiêm chỉnh.

- Phải giữ gìn tính chất trong sạch chất phác của người chiến sĩ cách mạng.

- Phải thực hiện cần, kiệm, liêm, chính.

- Phải làm cho đúng 10 điều kỷ luật.

- Phải luôn luôn cảnh giác, và thực hiện tự phê bình và phê bình để tiến bộ không ngừng.

Bác mong các chú tiến bộ và chúc các chú mạnh khỏe.

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t77, Sđd, tr.358-359)

37. Lời kêu gọi nhân ngày Thủ đô giải phóng

Cùng đồng bào Hà Nội thân mến,

Tám năm qua, Chính phủ phải xa rời Thủ đô để kháng chiến cứu nước. Tuy xa nhau, nhưng lòng Chính phủ luôn luôn gần cạnh đồng bào.

Ngày nay do nhân dân ta đoàn kết nhất trí, quân đội ta chiến đấu anh dũng, hòa bình đã thắng lợi, Chính phủ lại trở về Thủ đô với đồng bào. Muôn dặm một nhà, lòng vui mừng khôn xiết kể!

Tôi trân trọng thay mặt Chính phủ tỏ lời thân ái chào thăm đồng bào và bày tỏ với đồng bào mấy điều cần thiết:

- Nếu kể từ ngày thế giới chiến tranh lần thứ hai thì Thủ đô ta đã trải qua 15 năm binh lửa. Thời gian khá dài, tổn thương không ít! Sở dĩ Thủ đô giữ gìn được tình trạng như ngày nay là do đồng bào ta hăng hái phấn đấu.

Tuy vậy, từ nay Chính phủ và nhân dân ta phải cùng nhau cố gắng nhiều để khôi phục, củng cố và phát triển đời sống tinh thần và vật chất của Thủ đô ta. Chính phủ và nhân dân phải cùng nhau ra sức giữ gìn trật tự, an ninh. Trật tự, an ninh tốt thì mọi người mới an cư, lạc nghiệp. Chúng ta phải cùng nhau gây nên một phong trào cần, kiệm, liêm, chính và mỹ tục, thuần phong.

- Chúng ta phải thực hiện chính sách công và tư đều được chiếu cố, chủ và thợ đều có lợi. Các bạn công nhân hăng hái sản xuất. Bà con công thương hăng hái kinh doanh. Chúng ta cần phải duy trì và khôi phục mọi hoạt động sản xuất, buôn bán, kinh tế và tài chính của Thủ đô ta.

- Chính phủ và các vị cha mẹ học trò phải cùng cố gắng để cho con cháu ta được tiêp tục học hành. Các nhà văn hoá, giáo dục phải hăng hái phục vụ nhân dân. Chúng ta phải duy trì và khôi phục mọi hoạt động văn hóa.

Về chính trị, chúng ta phải đoàn kết chặt chẽ, thực hiện tự do dân chủ. Mọi người đều đưa hết tài đức của mình để khôi  phục Thủ đô và xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ.

Nói tóm lại, nhân dân, bộ đội và cán bộ phải thi hành đúng chính sách và tuân theo kỷ luật mà Ủy ban Quân chính đã ban bố.

Nhân dịp này tôi có vài lời ngỏ cùng các bạn ngoại kiều. Các bạn, người buôn bán, kinh doanh, tiểu thương, tiểu chủ, công nhân và trí thức, đã chung sống với nhân dân Việt Nam. Các bạn đã khai cơ lập nghiệp ở Việt Nam. Những hoạt động chính đáng về kinh tế và văn hóa của các bạn cũng có lợi cho Việt Nam. Vì vậy tôi khuyên các bạn: Các bạn cứ yên lòng làm ăn như thường. Nhân dân và Chính phủ Việt Nam sẽ giúp đỡ và bảo hộ các bạn. Sau cuộc biến đổi lớn, việc khôi phục lại đời sống bình thường sẽ phức tạp, khó khăn. Nhưng Chính phủ cố gắng, quyết tâm, toàn thể đồng bào Hà Nội đồng tâm nhất trí góp sức với Chính phủ, thì chúng ta nhất định vượt được mọi khó khăn và đạt được mục đích chung: Làm cho Hà Nội thành một Thủ đô yên ổn, tươi vui và phồn thịnh.

Chính phủ ta là Chính phủ của nhân dân, chỉ có một mục đích là ra sức phụng sự lợi ích của nhân dân. Chính phủ rất mong đồng bào giúp đỡ, đôn đốc, kiểm soát và phê bình để làm tròn nhiệm vụ của mình là: Người đầy tớ trung thành, tận tụy của nhân dân.

Tôi xin chúc toàn thể đồng bào Hà Nội đoàn kết, phấn đấu thắng lợi.

Tôi riêng chúc các cụ phụ lão sống lâu và mạnh khỏe để đôn đốc con cháu tiến tới. Tôi thân ái khuyên các cháu thanh niên và nhi đồng chăm chỉ học tập, hăng hái tham gia công việc khôi phục và xây dựng Thủ đô yêu quý của chúng ta, mà mai sau các cháu sẽ là chủ nhân.

Hà Nội, Thủ đô của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa muôn năm!

Nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ muôn năm!

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t7, Sđd, tr.360-362)

38. Lời phát biểu trong buổi tiếp đại biểu nhân dân Thủ đô Hà Nội

Thưa các cụ, các anh chị em và các cháu,

Sau 8 năm bận việc kháng chiến, hôm nay tôi rất vui mừng lại gặp bà con Thủ đô. Tuy số đồng bào có mặt ở đây không đông, nhưng đại biểu đủ các tầng lớp. Vậy tôi nhờ các vị chuyển lời tôi thân ái chào thăm tất cả các đồng bào Thủ đô.

Sau đây là vài điểm tôi muốn nói với đồng bào:

1. Việc tiếp quản Thủ đô đã thực hiện tương đối tốt đẹp. Đó là nhờ bộ đội và cán bộ ta hăng hái và giữ gìn kỷ luật, đó cũng là nhờ đồng bào đã cố gắng và đã hăng hái giúp đỡ bộ đội và cán bộ. Ví dụ:

- Anh chị em công nhân đã có công giữ gìn máy móc, ra sức làm cho nhà máy chạy đều, chống bọn phá hoại của chung của nhân dân.

Một số đông anh em công chức và cán bộ chuyên môn đã ra sức giữ gìn tài liệu và cơ quan.

Các thầy giáo và học sinh đã tự giải quyết khó khăn để tiếp tục học tập.

Bà con công thương đã tiếp tục kinh doanh, buôn bán ngay sau lúc Thủ đô giải phóng.

Đồng bào cả thành phố đã tự động giữ gìn trật tự, an ninh, chống bọn lưu manh quấy rối. Anh em nông dân ngoại thành đã tiếp tế rau, quả đầy đủ cho nhân dân thành phố.

Toàn thể đồng bào Thủ đô đoàn kết một lòng, nhiệt liệt hoan nghênh bộ đội và cán bộ vào tiếp quản Thủ đô.

Tôi xin thay mặt Chính phủ cảm ơn và khen ngợi đồng bào.

2. Kinh qua 80 năm đô hộ và 8 năm chiến tranh do nước ngoài gây ra, nay chúng ta khôi phục lại đời sống hòa bình, đó là một chuyển biến rất to lớn. Do đó, chúng ta sẽ gặp nhiều khó khăn. Nhưng đó là những khó khăn trong sự phát triển. Chúng ta chớ nên chủ quan. Chúng ta phải thấy rõ khó khán để vượt qua khó khăn. Khó khăn giải quyết dần dần, từng bước, có kế hoạch, có thứ tự.

Nhân dân ta phải dùng sáng kiến và nghị lực của mình để tự giải quyết khó khăn của mình, không nên hoàn toàn ỷ lại vào Chính phủ. Đồng thời, ai có sáng kiến hay, có đề nghị thiết thực và hợp lý, Chính phủ sẽ rất hoan nghênh.

3. Chế độ ta là chế độ dân chủ. Nhân dân là chủ. Chính phủ là đầy tớ của nhân dân. Nhân dân có quyền đôn đốc và phê bình Chính phủ. Chính phủ thì việc to việc nhỏ đều nhằm mục đích phục vụ lợi ích của nhân dân. Vì vậy, nhân dân lại có nhiệm vụ giúp đỡ Chính phủ, theo đúng kỷ luật của Chính phủ và làm đúng chính sách của Chính phủ, để Chính phủ làm tròn phận sự mà nhân dân đã giao phó cho.

4. Đoàn kết là lực lượng mạnh nhất của chúng ta. Chúng ta phải đoàn kết rộng rãi và chặt chẽ. Đoàn kết giữa Chính phủ và nhân dân. Đoàn kết giữa các tầng lớp trong nhân dân với nhau. Đoàn kết giữa đồng bào toàn quốc, từ Bắc chí Nam. Nói rộng hơn nữa: Đoàn kết giữa nhân dân ta và nhân dân các nước bạn, nhân dân Châu Á, nhân dân nước Pháp và nhân dân yêu chuộng hòa bình thế giới.

Đoàn kết chặt chẽ lực lượng trong nước và ngoài nước, chúng ta nhất định khắc phục được mọi khó khăn một cách thắng lợi.

Nhân dân Thủ đô ta có truyền thống cách mạng vẻ vang và lòng nồng nàn yêu nước, tôi chắc rằng đồng bào Thủ đô sẽ hăng hái phấn đấu làm cho mọi ngành hoạt động của Thủ đô ngày thêm phát triển, để làm gương mẫu, để dẫn đầu cho nhân dân cả nước ta trong công cuộc củng cố hòa bình, thực hiện thống nhất, hoàn thành độc lập và dân chủ trong khắp nước ta; để xây dựng một đời sống sung sướng, tươi đẹp, thái bình mãi mãi cho con cháu chúng ta.

(Theo Báo Nhân dân, ngày 17-18/10/1954)

39. Bài nói chuyện trong buổi gặp gỡ cán bộ, viên chức Thủ đô

Xa cách tám năm vì kháng chiến, hôm nay lần đầu tiên gặp anh chị em, tôi rất vui lòng. Nhân dịp này, tôi muốn nói chuyện với anh chị em 3 điểm:

1. Đoàn kết.

Sau 15 năm chiến tranh, nước ta bị tàn phá, dân ta bị cực khổ. Nay hòa bình mới trở lại, chúng ta phải hàn gắn những vết thương do chiến tranh gây ra, và xây dựng lại đời sống bình thường của nhân dân. Công việc rất nhiều, rất phức tạp. Trong công việc, chúng ta có rất nhiều thuận lợi, mà cũng có nhiều khó khăn.

Thuận lợi vì nhân dân ta rất tốt, Chính  phủ ta kiên quyết, cán bộ ta cố gắng; và vì ta có các nước bạn và nhân dân thế giới nhiệt liệt ủng hộ.

Khó khăn vì hãy còn những tư tưởng cũ, quan điểm cũ, thói quen cũ, lề lối cũ. Và vì sức phản động trong nước và ngoài nước.

Để phát triển những thuận lợi và khắc phục những khó khăn, điều cần thiết nhất cho chúng ta là đoàn kết.

Ai cũng biết hiện nay chúng ta có hai lớp cán bộ, cán bộ kháng chiến và cán bộ khác. Nhưng chúng ta phải biết rằng nay hai lớp ấy đều là cán bộ của chính quyền nhân dân, tức là như anh em một nhà. Cho nên chúng ta cần phải xóa bỏ hết thành kiến, cần phải thật thà đoàn kết với nhau, giúp đỡ lẫn nhau để cùng tiến bộ, để cùng phục vụ nhân dân.

Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta. Đoàn kết chặt chẽ thì chúng ta nhất định có thể khắc phục mọi khó khăn, phát triển mọi thuận lợi, mà làm tròn nhiệm vụ nhân dân giao phó cho chúng ta.

2. Tăng năng suất công tác.

Bất kỳ ở địa vị nào, làm công tác gì, chúng ta đều là đầy tớ của nhân dân. Cơm chúng ta ăn, áo chúng ta mặc, vật liệu chúng ta dùng, đều do mồ hôi nước mắt của nhân dân mà ra. Vì vậy, chúng ta phải đền bù xứng đáng cho nhân dân. Muốn làm như vậy, chúng ta phải cố gắng thực hiện cần, kiệm, liêm, chính.

Trước hết là cần, tức là tăng năng suất trong công tác, bất kỳ công tác gì.

Kiệm tức là không lãng phí thì giờ, của cải của mình và của nhân dân.

Liêm tức là không tham ô, và luôn luôn tôn trọng, giữ gìn của công và của nhân dân.

Chính tức là việc phải làm dù nhỏ cũng làm. Việc trái thì dù nhỏ cũng tránh.

Bốn điều đó đi liền với nhau.

Riêng về tăng mức công tác và tiết kiệm của công, chúng ta đều thấy anh em công nhân ở các nhà máy và các công trường đã xung phong thực hiện. Cán bộ ở các ngành, cơ quan nên cố gắng thi đua với anh em công nhân.

3. Học tập.

Tình hình thế giới và trong nước luôn luôn biến đổi, công việc của chúng ta nhiều và mới, kỹ thuật của thế giới ngày càng tiến bộ, nhưng sự hiểu biết của chúng ta có hạn. Muốn tiến bộ kịp sự biến đổi vô cùng tận, thì chúng ta phải nhiên cứu, học tập. Nghiên cứu, học tập lý luận và kỹ thuật.

Vì lẽ đó, hiện nay đang tổ chức những lớp nghiên cứu cho cán bộ.Việc nghiên cứu, học tập ấy không phải là gò ép. Tùy ý mỗi người, không miễn cưỡng. Tôi chắc rằng đại đa số anh chị em đều muốn tiến bộ, cho nên nhiều người sẽ muốn học. Song anh chị em phụ trách hướng dẫn cần phải chú ý: 

Làm thế nào để cho việc học tập thiết thực, vui vẻ, không  nên câu nệ, hình thức, tuyệt đối tránh cách nhồi sọ. Lý luận và thực hành phải đi đôi với nhau.

Nếu anh chị em cán bộ cố gắng thực hiện ba điều nói trên thì chúng ta nhất định thắng lợi trong công cuộc củng cố hòa bình, thực hiện thống nhất, hoàn thành độc lập và dân chủ trong toàn

Việt Nam yêu quý của chúng ta.

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t7, Sđd, tr.391-393)

Thanh Huyền (tổng hợp)


 40. Ổn định sinh hoạt

Nói chung, Hà Nội là Thủ đô của cả nước ta.

Nói riêng, Hà Nội là thành phố của tất cả những người dân Hà Nội.

Dân Hà Nội ta vui mừng Hà Nội được giải phóng. Đồng thời nhân dân Hà Nội ta có nhiệm vụ làm cho sinh hoạt Hà Nội ổn định. Ví dụ:

- Anh em công nhân phải cố gắng làm cho nhà máy chạy đều, mức sản xuất giữ vững.

- Bà con tư sản và tiểu thương, tiểu chủ phải cố gắng duy trì và củng cố việc sản xuất và việc buôn bán, việc cung cấp đầy đủ cho nhân dân. Nghĩa là: Ban đêm không cần đóng cửa, ngoài đường không ai nhặt của rơi.

- Các thầy giáo và học sinh phải cố gắng làm cho việc học hành được đều đặn, phát triển.

- Các gia đình và cả thành phố phải cố gắng làm cho công việc vệ sinh sạch sẽ, gọn gàng.

- Bộ đội, công an, tự vệ phải cố gắng giữ gìn trật tự, an ninh được vững chắc.

Nói tóm lại: Mỗi một người dân Hà Nội, bất kỳ thuộc tầng lớp nào, bất kỳ làm công việc gì, đều cần phải cố gắng làm tròn nhiệm vụ của mình, đều cần phải góp phần vào công việc ổn định sinh hoạt của Thủ đô ta.

Nói "cần phải cố gắng", vì rằng sau 80 năm bị nô lệ, nay ta làm chủ nhân, mọi việc chắc sẽ gặp khó khăn hoặc nhiều, hoặc ít, chúng ta không nên chủ quan mà coi việc gì cũng dễ dàng. Nhưng chính quyền và nhân dân ta đoàn kết chặt chẽ, quvết tâm cố gắng thì chúng ta nhất định vượt được mọi khó khăn, nhất định ổn định được sinh hoạt của Thủ đô yêu quý của chúng ta.

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t7, Sđd, tr.365-366)

41. Thư khen cán bộ và chiến sỹ các đơn vị tiếp quản Thủ đô

Thân gửi các chiến sĩ và cán bộ,

Trước ngày các chú vâng lệnh về Thủ đô, Bác, dặn dò các chú việc gì phải làm, điều gì nên tránh.

Khi vào tiếp quản Thủ đô, các chú đã cố gắng làm tròn nhiệm vụ như lời Bác dặn: Cùng anh em công an và nhân dân giữ gìn trật tự, trị an. Giữ đúng kỷ luật, bảo vệ tính mạng, tài sản của đồng bào và ngoại kiều, v.v.

Vậy Bác vui lòng khen ngợi các chú, đồng thời Bác lại dặn các chú:

- Chớ vì có thành tích mà chủ quan.

- Phải luôn luôn cảnh giác và giữ gìn kỷ luật chặt chẽ.

- Phải luôn thi đua học tập và công tác, mở rộng tự phê bình và phê bình để tiến bộ mãi, để làm cho bộ đội ta càng thêm hùng mạnh, chính quyền ta càng thêm vững chắc.

Bác hôn các chú!

(Theo Báo Nhân Dân, ngày 11/11/1954)

42. Bài nói chuyện với đại biểu nhân dân Thủ đô trong cuộc ra mắt các vị ứng cử đại biểu Quốc hội khóa III ở Hà Nội

Thưa đồng bào thân mến,

1. Trước hết tôi cảm ơn Mặt trận, cảm ơn đồng bào và các cháu thanh niên Hà Nội đã mời tôi ra ứng cử ở Thủ đô. Tôi được cử làm đại biểu Quốc hội đã gần 20 năm nay, đáng lẽ tôi nhường chỗ cho lớp người trẻ hơn ra gánh vác công việc nước nhà. Nhưng hiện nay ở miền Nam ruột thịt, từ các cụ già, các bà mẹ, đến các cháu thanh niên và nhi đồng đều đang anh dũng hy sinh, ra sức chiến đấu chống đế quốc Mỹ cướp nước và bọn Việt gian bán nước, để giành độc lập, tự do, thì tôi không thể:

Thảnh thơi vui thú thanh nhàn

Sớm khuya tiếng hạc, tiếng đàn tiêu giao

Vì vậy, tôi có phải cố gắng phấn đấu và phấn đấu mạnh, phấn đấu cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, phấn đấu ủng hộ đồng bào miền Nam, phấn đấu cho sự nghiệp hòa bình thống nhất nước nhà, phấn đấu cho:

Bắc Nam sum họp một nhà

Cho người thấy mặt thì ta vui lòng

2. Mặt trận Hà Nội giới thiệu 45 vị ra ứng cử. Nhưng khóa này Thủ đô ta chỉ được cử 36 đại biểu vào Quốc hội. Như vậy là trong các vị ứng cử, có người sẽ được bầu, có người không được bầu. Tuy vậy, tôi nghĩ rằng: Người không được bầu cũng như người được bầu đều vinh hạnh, vì đã được đồng bào tin cậy và giới thiệu mình.

Cho nên được bầu hoặc không được bầu, chúng ta đều phải hết lòng hết sức phục vụ nhân dân, như những người đầy tớ trung thành nhất của nhân dân.

3. Các nước tư bản tự xưng là họ văn minh hơn ta. Song nhân dân ta có thể tự hào rằng ta dân chủ hơn họ. Ví dụ một nước tư bản mà ta quen biết nhất là nước Pháp.

Nhân dân Pháp là một nhân dân anh hùng. Họ đã làm cách mạng tư sản cách đây 175 năm. Kế đến là Công xã Pa-ri cách đây 94 năm. Họ cũng có tổng tuyển cử. Nhưng chế độ tổng tuyển cử của họ đã diễn ra như thế nào?

Trong cuộc tổng tuyển cử năm 1962 ở Pháp, Đảng Cộng sản được hơn 4 triệu phiếu mà chỉ được 41 đại biểu vào Quốc hội. Đảng của tướng Đờ-gôn được 5 triệu 80 vạn phiếu mà được 234 đại biểu vào Quổc hội. Như vậy là Đảng cộng sản phải có 97000 phiếu mới được một đại biểu vào Quốc hội. Đảng tư sản thì chỉ cần 25.000 phiếu đã được một đại biểu.

Nếu tổng tuyển cử Pháp mà thật sự dân chủ, thì hoặc là đảng của tướng Đờ-gôn chỉ có 59 đại biểu, chứ không phải là 234, hoặc là Đảng Cộng sản được 160 đại biểu, chứ không phải chỉ có 41 đại biểu mà thôi.

Về thành phần thì trong 480 đại biểu Quốc hội Pháp chỉ có 8 phụ nữ, 21 công nhân, 41 người làm nghề nông.

Một điều đáng chú ý nữa là hơn 8 triệu  60 vạn người, tức là hơn 31% số cử tri đã không đi bỏ phiếu. Còn ở ta thì trong khóa II Quốc hội có 91 vị đại biểu miền Nam và trong 362 đại biểu miền Bắc thì có:

- Đại biểu phụ nữ,

- Đại biểu công nhân và cán bộ công nghiệp,

47 đại biểu nông dân và cán bộ nông nghiệp,

56 đại biểu đồng bào miền núi,

42 đại biểu thanh niên,

21 đại biểu anh hùng lao động và quân đội.

Khắp miền Bắc nước ta có hơn 95% cử tri đã đi bỏ phiếu. Có nơi đến 100%.

Với những con số trên đây, đồng bào ta có thể so sánh và tự trả lời: Nước ta và các nước tư bản, ai dân chủ hơn ai?

4. Lá phiếu của người cử tri tuy khuôn khổ nó bé nhỏ, nhưng giá trị của nó thì vô cùng to lớn. Nhân dân ta đã trải qua biết bao gian khổ, hy sinh biết bao xương máu trong cuộc cách mạng đánh đổ thực dân và phong kiến mới giành được nó. Nó chứng tỏ chế độ dân chủ và tự do của Nhà nước ta, và quyền làm chủ thật sự của mỗi người công dân ta. Vì vậy, đi bỏ phiếu trong công cuộc tổng tuyển cử vừa là quyền lợi quý báu, vừa là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi người cử tri. Phải đi bỏ phiếu để tự mình lựa chọn những người xứng đáng thay mặt mình trong Quốc hội.

Hôm tuyển cử phải là một ngày rất long trọng và rất vui vẻ của nhân dân ta. Chúng ta phải tổ chức, giải thích, tuyên truyền và cổ động cho thật rộng khắp, sao cho mọi người phấn khởi làm trọn nhiệm vụ công dân của mình trong cuộc tuyển cử. Các ban tổ chức phải nhắc nhủ 100% đồng bào cử tri đi bỏ phiếu.

Đó cũng là một cách làm cho thế giới thấy nhân dân ta thật là đồng tâm nhất trí, thật là đoàn kết, thật là hùng mạnh. Với tinh thần đoàn kết và lực lượng hùng mạnh đó, nhân dân ta nhất định sẽ thắng lợi vẻ vang trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và trong sự nghiệp đấu tranh để thực hiện hòa bình thống nhất nước nhà.

5. Tôi nghe nói rằng hiện nay từ thành thị đến nông thôn và khắp miền Bắc đang có đợt thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm để chúc mừng cuộc tổng tuyển cử Quốc hội khóa III. Như thế là rất tốt. Đối với Hà Nội, tôi đề nghị thêm một điểm nữa trong cuộc thi đua, tức là thi đua làm tốt vệ sinh phòng bệnh. Trước đây, đồng bào Hà Nội đã có những cuộc thi đua như thế, nhưng phong trào khi lên khi xuống, không được liên tục. Lần này phải làm cho phong trào thường xuyên và bền bỉ. Chúng ta ngày nào cũng rửa mặt đánh răng, thì thành phố của chúng ta ngày nào cũng phải quét dọn tươm tất. Chúng ta phải làm cho Thủ đô ta ngày càng sạch đẹp, vui tươi.

Toàn Đảng, toàn dân ta phấn khởi làm tốt cuộc tổng tuyển cử và hăng hái tiến lên xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh.

(Theo Báo Nhân Dân, ngày 15/4/1964)

43. Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Bưu điện Trung ương, gặp gỡ và nói chuyện với các giám đốc, chủ tịch các ủy ban, công sở Hà Nội; thăm gian hàng triển lãm thủ công của nhi đồng cứu quốc thành Hoàng Diệu

Sau ngày Cách mạng Tháng Tám thành công, đời sống của viên chức gặp nhiều khó khăn vì giá sinh hoạt đắt đỏ, giặc đói và giặc ngoại xâm cùng một lúc hoành hành. Một số viên chức không khỏi hoang mang, dao động bởi những luận điệu tuyên truyền của bọn phản cách mạng về chính sách của Chính phủ đối với viên chức.

Để động viên cán bộ, viên chức Thủ đô tích cực góp phần vào cộng cuộc "Kháng chiến, kiến quốc", 7 giờ 35 phút ngày 17/01, không hẹn trước, Hồ Chủ tịch đến thăm trụ sở của Bưu điện Trung ương (nay là Bưu điện Bờ Hồ). Ông Giám đốc hướng dẫn Bác đi thăm các phòng làm việc. Với bộ y phục giản dị hơn cả y phục viên chức, cử chỉ thân mật, Bác thăm phòng điện tín, điện thoại, văn phòng. Bác khuyên viên chức, cán bộ bưu điện gắng sức chịu đựng khó khăn, gian khổ, thiếu thốn về vật chất để góp sức cùng toàn dân kháng chiến, kiến quốc. Riêng với ông Giám đốc, Bác căn dặn: Phải gương mẫu, đến trụ sở làm việc đúng giờ để mọi người học tập.

Buổi chiều, Hồ Chủ tịch gặp gỡ và nói chuyện thân mật với các giám đốc, chủ tịch các ủy ban, công sở Hà Nội. Người khuyên anh em viên chức "chớ nên quên rằng nước nhà đang ở thời kỳ kháng chiến. Anh em viên chức cũng như toàn thể quốc dân, muốn qua được bước khó khăn hiện tại, phải biết hy sinh một chút về tinh thần để tham dự vào công cuộc kiến quốc. Để nâng cao tinh thần kháng chiến, anh em viên chức bây giờ phải có bốn đức tính là: Cần, kiệm, liêm, chính".

Tiếp đó, Người giải thích rõ thế nào là "cần, kiệm, liêm, chính" và nhấn mạnh: Anh em viên chức rèn luyện bản thân mình và thực hiện tốt bốn chữ đó là cách tốt nhất để tham gia vào công cuộc kháng chiến kiến quốc.

17 giờ 30, Bác tới dự lễ khai mạc gian hàng triển lãm thủ công của Nhi đồng cứu quốc thành Hoàng Diệu tổ chức tại trụ sở Văn hóa cứu quốc ở phố Hàng Trống.

Các em xếp hàng từ ngoài đường vào giữa phòng khánh tiết để đón Bác trong sự chờ đợi hồi hộp, xúc động. Bác đến, các khuôn mặt trẻ thơ bừng sáng; tiếng hoan hô vang dậy. Với tất cả tấm lòng thành kính, hân hoan, các em đồng thanh hát vang bài "Hồ Chí Minh muôn năm".

Bác vào thăm phòng trưng bày hàng thủ công mỹ nghệ do chính tay các em làm ra. Một em nhỏ đại diện cho Nhi đồng cứu quốc thành Hoàng Diệu gắn lên ngực Bác Hồ huy hiệu hình sao vàng 5 cánh, giữa có ảnh của Người.

Bác vui vẻ đi khắp các bàn bày hàng, tươi cười xoa đầu, xoa má các em. Một đại biểu của Đội Ký con kính tặng Bác chiếc bao da đựng thuốc lá. Có em tặng Bác một chiếc mùi soa thêu. Mấy em khác xin chữ ký của Bác vào sổ tay và hộp kẹo giữ làm kỷ niệm.

Ba em: Nhâm, Thịnh, Minh đưa bức tranh thêu "Già Hồ với các cháu" ra  xin Bác chữ ký để đem bán đấu giá lấy tiền ủng hộ quỹ Nhi đồng cứu quốc. Sau khi ở phòng trưng bày ra, các em quây quần quanh Bác giữa phòng khánh tiết. Một  em nhỏ đại diện cho các bạn, báo cáo với Bác mục đích của cuộc triển lãm này là bán đồ thủ công lấy tiền mua kẹo bánh, phân phát cho các bạn nhà nghèo nhân dịp năm mới.

Bác khen ngợi các em đã làm được những đồ thủ công thật đẹp và khéo, khuyên các em gắng sức học và hành cho xứng đáng là Nhi đồng cứu quốc. Giọng trầm ấm của Bác hòa cùng muôn giọng trong trẻo của các em vang lên:

Trẻ em Việt Nam gắng học.

Việt Nam độc lập muôn năm.

Tiễn Bác ra về lòng tràn đầy sung sướng, một lần nữa, các em cùng cất cao tiếng hát, hát bài "Hồ Chí Minh muôn năm".

Một thế hệ mới, những mầm non của đất nước dưới bàn tay chăm sóc với tấm lòng đầy thương yêu của Bác, đang lớn lên...

(Theo Báo Cứu quốc, số 145, ngày 18/1/1946 và số 146)

44. Chủ tịch Hồ Chí Minh cho ý kiến chỉ đạo công tác phòng không nhân dân của Hà Nội

Ngày 22/11/1967, thông qua đồng chí Trần Hữu Duệ, Bộ trưởng Phủ Thủ tướng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có một số ý kiến chỉ đạo công tác phòng không nhân dân của Hà Nội. Người nhắc nhở Thành ủy, Ủy ban Hành chính Thành phố  phải tổ chức sơ tán nhân dân một cách khẩn trương, chu đáo và kiên trì. Chú trọng sơ tán triệt để khỏi các khu vực địch có thể đánh phá. Chú ý đi sát, giúp đỡ giải quyết khó khăn trong đời sống, trong công ăn việc làm của đồng bào. Phải tổ chức các đoàn đi kiểm tra, thăm hỏi ở các vùng đông đồng bào sơ tán, cùng địa phương giúp đỡ nhân dân mau chóng ổn định đời sống. Phải hết sức hạn chế thương vong cho nhân dân. Muốn vậy phải động viên đồng bào đào hầm hào đầy đủ, cần rút kinh nghiệm phổ biến cho nhân dân đào hầm hào đúng kỹ thuật... Phải chú trọng chống rét cho các cháu trong mùa đông.

(Trích trong cuốn Thủ đô Hà Nội, Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975), Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1991, tr.143)

Thanh Huyền (tổng hợp)


45. Bài nói chuyện với giáo viên Trường Trung học Nguyễn Trãi, Chu Văn An và Trưng Vương

Thanh niên là một bộ phận quan trọng của dân tộc. Dân tộc bị nô lệ thì thanh niên cũng bị nô lệ. Dân tộc được giải phóng, thanh niên mới được tự do. Vì vậy, thanh niên phải hăng hái tham gia cuộc đấu tranh của dân tộc.

Nhiệm vụ chính của thanh niên học sinh là học. Dưới chế độ thực dân phong kiến, mục đích đi học là cốt được mảnh bằng để làm ông thông, ông phán, lĩnh lương nhiều, ăn ngon, mặc đẹp. Thế thôi. Số phận dân tộc thế nào, tình hình thế giới biến đổi thế nào, không hay, không biết gì hết. Mục đích giáo dục nô lệ của thực dân phong kiến chỉ để tạo ra những trí thức nô lệ để hầu hạ chúng.

Ngày nay, ta được độc lập, tự do, thanh niên mới thật là người chủ tương lai của nước nhà. Muốn xứng đáng với vai trò người chủ, thì phải học tập. Học bây giờ với học dưới chế độ thực dân phong kiến khác hẳn nhau. Bây giờ học để:

- Yêu Tổ quốc: Cái gì trái với quyền lợi của Tổ quốc, chúng ta kiên quyết chống lại.

- Yêu nhân dân: Việc gì hay người nào phạm đến lợi ích chung của nhân dân, chúng ta kiên quyết chống lại.

- Yêu lao động: Ai khinh rẻ lao động, chúng ta kiên quyết chống lại.

- Yêu khoa học: Cái gì trái với khoa học, chúng ta kiên quyết chống lại.

- Yêu đạo đức: Chúng ta phải thực hiện đức tính trong sạch, chất phác, hăng hái, cần kiệm; xóa bỏ hết những vết tích nô lệ trong tư tưởng và hành động.

Học để phụng sự ai?

Để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, làm cho dân giàu, nước mạnh, tức là để làm tròn nhiệm vụ người chủ của nước nhà. Học phải đi đôi với hành. Khi ở nhà, phải thương yêu cha mẹ, giúp đỡ cha mẹ về công việc, giúp đỡ về tinh thần (học được điều gì về tình hình trong nước và thế giới thì nói lại cho cha mẹ nghe).

Ở trường thì phải đoàn kết, giúp đỡ anh chị em, thi đua học tập. Phải đoàn kết giữa thầy và trò làm cho trường mình luôn luôn tiến bộ.

Ở xã hội các cháu có thể giúp được nhiều việc có ích. Thí dụ: Tuyên truyền vệ sinh, giúp đỡ các em nhi đồng, xung phong dạy bình dân học vụ v.v.

Bác khuyên lớp này thi đua với lớp khác, trường này thi đua với trường khác, trong việc học và hành, làm cho nền giáo dục của ta phát triển và tốt đẹp.

Trong mấy năm kháng chiến, các anh hùng quân đội, các chiến sĩ kiểu mẫu ở nhà máy, nông thôn, ở công trường (thanh niên xung phong) đại đa số là thanh niên. Bác mong rằng thanh niên học sinh noi gương anh dũng ấy mà làm đúng những lời Bác dặn.

(Đăng trên Báo Nhân Dân, ngày 23/12/1954)

46. Bài nói chuyện với cán bộ, công nhân nhà máy Điện Yên Phụ và nhà máy Đèn Bờ Hồ

Trong lúc quân Pháp sắp rút lui, các cô, các chú, từ cán bộ đến công nhân, đã ra sức đấu tranh giữ nhà máy tương đối được hoàn toàn. Đấy là một điều rất tốt. Sau khi Chính phủ ta về tiếp quản Thủ đô, các cô, các chú đã cố gắng sản xuất điện đều, làm cho sinh hoạt của đồng bào trong thành phố được tiếp tục như thường. Bác thay mặt Chính phủ ngợi khen và cảm ơn các cô, các chú.

Trong nhà máy có lao động trí óc và lao động chân tay, cán bộ kỹ thuật và công nhân, nam có, nữ có. Tuy khác nhau nhưng cùng chung một mục đích. Ngày trước chúng ta là người nô lệ. Vì muốn thoát vòng nô lệ mà chúng ta kháng chiến. Trước chúng ta làm cho thực dân Pháp, nay chúng ta làm cho nhân dân. Nhà máy này bây giờ là của nhân dân, của Chính phủ, của các cô, các chú. Các cô, các chú là chủ thì phải gìn giữ nhà máy, làm cho nó phát triển hơn nữa.

- Muốn thế, trước hết phải đoàn kết một lòng. Trong thời kỳ thuộc Pháp, chúng chia nhân viên kỹ thuật ra một hạng, cai sếp một hạng, công nhân một hạng, chia đế trị, làm cho ba hạng không đoàn kết và đều làm nô lệ. Bây giờ tất cả chúng ta phải đoàn kết chặt chẽ.

Mỗi người đều có sáng kiến hay, nhưng cũng đều có khuyết điểm. Sáng kiến là tinh thần của dân tộc ta, khuyết điểm là kết quả của chế độ cũ. Ai có cái hay thì truyền bá cho nhau học, thấy khuyết điểm thì lấy tinh thần đoàn kết, thương yêu nhau mà phê bình, giúp nhau sửa chữa. Phê bình không phải để mỉa mai, nói xấu.  Phê bình là để giúp nhau tiến bộ. Học nhau điều hay, giúp nhau sửa chữa khuyết điểm, thế là đoàn kết thật sự.

Chúng ta đoàn kết để thi đua. Thi đua phải có tổ chức, kế hoạch. Thi đua không phải là ganh đua, giấu nghề. Thi đua có nghĩa là mọi người phát triển tài năng, sáng kiến của mình, học hỏi điều hay lẫn nhau, giúp nhau sửa chữa khuyết điểm để cùng nhau tiến bộ. Thi đua nhằm:

- Tăng năng suất.

- Tiết kiệm nguyên liệu, vật liệu. Đồng thời phải tuyên truyền cho nhân dân và các cơ quan ý thức tiết kiệm điện. Người này thi đua với người khác, tổ này thi đua với tổ khác, nhà máy này thi đua với nhà máy khác.

Các cô, các chú giống như một bộ máy. Nếu như có một bộ phận, một người nào mắc khuyết điểm mà không sửa chữa thì ảnh hưởng xấu đến cả guồng máy chung. Vì thế, các cô, các chú, lao động trí óc và lao động chân tay, phải đoàn kết chặt chẽ, thi đua làm cho nhà máy phát triển.

- Hiện nay nước ta còn nghèo, đời sống của anh chị em công nhân chưa được đầy đủ. Đảng, Chính phủ và Bác đều lo nghĩ đến điều đó.

Nay trong hoàn cảnh hòa bình, muốn cải thiện sinh hoạt thì giai cấp lao động ta phải tăng năng suất. Ở nhà máy, công nhân phải thi đua chế tạo. Ở nông thôn, nông dân phải thi đua sản xuất lúa gạo. Sản xuất tăng thì mức sống sẽ được nâng cao. Muốn ăn quả thì trước phải chịu khó trồng cây.

Hiện nay, miền Nam chưa được giải phóng, đế quốc Mỹ còn lăm le phá hoại hòa bình, chúng ta phải chống đế quốc Mỹ một cách thiết thực bằng thi đua tăng năng suất. Tiết kiệm được một cân than, tăng được một ki-lô-oát điện là góp thêm một phần lực lượng đánh vào đế quốc Mỹ.

Chúng ta có quyết tâm, chúng ta nhất định khôi phục được kinh tế, nâng cao được đời sống của toàn dân. Chúng ta tin chắc là chúng ta làm được vì dân ta tốt, công nhân ta oanh liệt, đường lối lãnh đạo của Đảng và Chính phủ ta đúng, lại có thêm sự giúp đỡ nhiệt tình, cao cả của nhân dân các nước bạn.

Chúc các cô, các chú mạnh khỏe, vui vẻ, đoàn kết thi đua cho tốt.

(Đăng trên Báo Nhân Dân, ngày 24/12/1954)

47. Tên các đường phố

Thủ đô ta có mấy con đường đang giữ những cái tên "chướng tai gai mắt". Các báo đề nghị sửa đổi. Rất đúng. Song ngoài những tên đường, có mấy hiệu phố  vẫn còn giữ cái tên cũng hơi "chướng tai gai mắt". Thí dụ: Nhà in thì giữ tên "Imprimerie", thợ may "Tailor" hoặc là "Tailleur", tiệm tắm "Bain chaud", v.v.

Ngoài ra, có những phong bì và giấy viết thư cũng còn giữ vết tích "chướng tai gai mắt" như vậy. Thiết tưởng bà con ta nên tự động xóa bỏ những vết tích ấy.

Tục ngữ ta có câu: "Xem mặt đặt tên" và "danh chính, ngôn thuận", thật là đúng vậy thay!

Ký tên C.B

(Đăng trên Báo Nhân Dân, ngày 30/12/1954)

48. Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Trường Trung cấp Kỹ thuật Hà Nội và Trường Trung học Hoa kiều Hà Nội

Ngày 26/1/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm trường Trung cấp kỹ thuật Hà Nội (2F phố Quang Trung).

Cán bộ phụ trách nhà trường đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm các lớp học, phòng thí nghiệm, thực hành của học sinh, báo cáo với Người việc giảng dạy, học tập của giáo viên và học sinh.

Nói chuyện với học sinh và giáo viên, Bác Hồ căn dặn: "Các cháu cần ra sức học tập để sau này phục vụ đắc lực cho công cuộc xây dựng kinh tế nước nhà. Vì trong việc xây dựng kinh tế hiện đang cần nhiều cán bộ kỹ thuật".

Cùng ngày, giáo viên và học sinh trường Trung học Hoa kiều (nay là trường phổ thông trung học Phạm Hồng Thái) vô cùng phấn khởi được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm.

Bác đi thăm phòng làm việc của Ban giám hiệu, thăm các lớp học của học sinh. Người ân cần hỏi thăm tình hình sức khỏe, tình hình giảng dạy, học tập của giáo viên, học sinh nhà trường.

Nói chuyện với học sinh, Người khuyên nhủ: ''Các em cần ra sức học tập để nâng cao trình độ về mọi mặt và hãy ra sức thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết Việt - Hoa".

(Đăng trên Báo Nhân Dân, số 1058, ngày 27/1/1957)

49. Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm và nói chuyện với Hội nghị chiến sỹ thi đua ngành Công nghiệp Hà Nội

Chiều ngày 30/3/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và nói chuyện tại phiên bế mạc Đại hội liên hoan chiến sĩ thi đua ngành Công nghiệp thành phố Hà Nội lần thứ hai. Người khuyên cán bộ và công nhân ngành công nghiệp Thủ đô phải tăng cường ý thức kỷ luật trong lao động; coi trọng cải tiến công tác quản lý; chăm lo cải thiện đời sống cho công nhân trên cơ sở tăng gia sản xuất và tăng năng suất lao động, cố gắng học tập, trau dồi ý thức yêu lao động, gương mẫu trong sản xuất và đoàn kết phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ.

(Đăng trên Báo Nhân Dân, số 1119, ngày 31/3/1957)

50. Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm và nói chuyện với Hội nghị sơ kết công tác sửa sai cải cách ruộng đất ở ngoại thành

Cuộc cải cách ruộng đất tiến hành từ giai đoạn cuối kháng chiến chống thực dân Pháp và mở rộng trong những năm đầu hòa bình đã giành được những thắng lợi quan trọng. Tuy vậy, trong quá trình tiến hành chúng ta đã phạm những sai lầm nghiêm trọng. Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 10 (khóa III) đã quyết định tiến hành sửa sai.

Ngày 29/5/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến thăm và nói chuyện với Hội nghị sơ kết công tác sửa sai cải cách ruộng đất ngoại thành Hà Nội. Người khen ngợi khu vực ngoại thành Hà Nội đã khắc phục khó khăn, hoàn thành bước hai công tác sửa sai và căn dặn các địa phương ngoại thành phải cố gắng thi đua sản xuất và thực hành tiết kiệm; củng cố các tổ đổi công; kiện toàn các tổ chức quần chúng; hoàn thành nghĩa vụ thuế nông nghiệp đối với Nhà nước.

Đối với cán bộ, Người nhắc nhở: Cán bộ sửa sai phải gương mẫu, tránh bao biện, làm thay; cán bộ các địa phương phải cố gắng học tập, không ỷ lại vào cán bộ sửa sai; phải đoàn kết với nhau để hoàn thành nhiệm vụ.

Thái độ tự phê bình theo tinh thần cộng sản và sự chỉ đạo sâu sát của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã làm cho công tác sửa sai thu được kết quả, ổn định nông thôn, đưa nông nghiệp, nông thôn miền Bắc nói chung, nông thôn ngoại thành Hà Nội nói riêng bước vào thời kỳ phát triển mới.

(Đăng trên Báo Nhân Dân, số 1178, ngày 30/5/1957)

51. Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm công trường đê Mai Lâm và xã Mai Lâm, huyện Đông Anh

 Đê Mai Lâm là quãng đê đã bị vỡ cuối tháng 7 năm 1957. Bộ Kiến trúc và Thủy lợi đang triển khai việc hàn gắn lại quãng đê này. 

Sáng ngày 5/9/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã về thăm và kiểm tra công việc trên công trường. Cùng đi với Người có ông Trần Đăng Khoa - Bộ trưởng Bộ Kiến trúc và Thủy lợi cùng đồng chí Chủ tịch Ủy ban Hành chính tỉnh Bắc Ninh (xã Mai Lâm lúc đó thuộc huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh cũ).

Hơn 900 dân công đang làm việc trên công trường phấn khởi nồng nhiệt đón chào Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí cùng đi. Bác Hồ chăm chú xem xét, kiểm tra quãng đê vỡ vừa được đắp lại. Sau đó, Người nói chuyện với cán bộ và dân công trên công trường.

Người khen ngợi tinh thần hăng say lao động của dân công, nhắc nhở dân công sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở công trường về làm việc ở địa phương phải chú ý phòng chống, lụt, sâu, chuột và phải chú ý việc chăm sóc mùa màng. Người tặng công trường đê 10 Huy hiệu của Người để làm giải thưởng thi đua.

Sau khi thăm công trường, Hồ Chủ tịch đến thăm thôn Du Lâm Nội, xã Mai Lâm và thăm một số gia đình nông dân địa phương. Nói chuyện với bà con, Người nhắc nhở cán bộ và nhân dân phải chú ý củng cố các tổ đổi công, phải đoàn kết sản xuất để khỏi đói kém. Nói về tác dụng của việc đoàn kết giúp đỡ nhau sản xuất,

Người chỉ vào một chiếc bể to và hỏi: "Cái bể kia phải mấy người khênh mới nổi?". Mọi người đáp: "8 người ạ!".

Người nói tiếp: "Sản xuất cũng vậy, nhiều người vào tổ đổi công sản xuất sẽ tốt, nếu cứ làm ăn riêng lẻ sẽ không có kết quả".

(Đăng trên Báo Nhân Dân, số 1276, ngày 6/9/1957)

52. Chủ tịch Hồ Chí Minh tát nước chống hạn ở Tả Thanh Oai và thăm xã Mễ Trì

Xã Tả Thanh Oai thuộc vùng lúa của huyện Thanh Trì, gồm 4 thôn: Tả Thanh Oai, Nhân Hòa, Thượng Phúc, Siêu Quần.

Sáng ngày 12/01/1958, sau khi dự Hội nghị chống hạn của tỉnh Hà Đông, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã về thăm nông dân xã Tả Thanh Oai đang chống hạn.

Tới xã, Bác đi thẳng ra cánh đồng Quai Chảo đang bị hạn nặng. Bác xắn quần quá gối, xách đôi dép lốp, đi thăm từng thửa ruộng, từng gầu tát.

Đến trung tâm cánh đồng Quai Chảo, Bác nói: "Tôi tuy đã xa công việc nhà nông mấy chục năm nay, nhưng tát nước thì vẫn nhớ".

Trong tư thế vững chãi của người tát nước gầu dây, Bác thả gầu, múc nước, đổ nước thuần thục như một lão nông thực sự.

Giờ phút ấy, Bác đã hòa mình với người nông dân, thân thiết gần gũi vô ngần. Tấm lòng của Bác là niềm cổ vũ lớn lao cho nông dân Tả Thanh Oai chiến thắng thiên tai, giành vụ Đông Xuân thắng lợi.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm nhân dân xã Mễ Trì, Từ Liêm. Người nói chuyện với cán bộ, nhân dân tại Hội nghị chống hạn của xã.

Sau khi khen ngợi nhân dân xã Mễ Trì tích cực chống hạn, Người nhắc nhở nông dân ngoại thành phải quyết tâm chống hạn, đề phòng và khắc phục tư tưởng sai lệch, thiếu đoàn kết, ỷ lại, cầu trời, địa phương chủ nghĩa. Người động viên nhân dân ra sức chống hạn và nhấn mạnh:

- Muốn chống hạn được tốt phải chống lại tư tưởng sai lệch.

- Quyết tâm đoàn kết nhất trí, giúp đỡ lẫn nhau thi đua chống hạn.

- Có thưởng, có phạt.

Người kêu gọi: "Mỗi người phải ra sức chống hạn. Ai ai cũng thi đua tham gia chống hạn. Mỗi người một tay, già trẻ góp sức, nhất định chống được hạn thắng lợi".

Bác trao cho xã Mễ Trì 3 chiếc Huy hiệu của Người để tặng cho những người có thành tích chống hạn xuất sắc nhất. Bác tiếp tục thăm một số giếng nước mới đào ở cánh đồng Cửa Miếu. Trước khi ra về, một lần nữa, Người nhắc nhở nhân dân Mễ Trì phải tiếp tục chống hạn cho tốt. Sau đó, Người thăm công trường xây dựng Đài phát thanh Mễ Trì.

(Đăng trên Báo Nhân Dân, số 1405 ngày 13/01/1958)

Thanh Huyền (tổng hợp)


 53. Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp các đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội

Ngày 04/01/1958, Hồ Chủ tịch đã tiếp và nói chuyện thân mật với các vị đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa I (kể từ sau ngày Thủ đô giải phóng).

Người nêu rõ vai trò của đại biểu Hội đồng nhân dân và nhiệm vụ của Hội đồng nhân dân: "... Đại biểu Hội đồng nhân dân phải phản ánh nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, truyền những chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ đến nhân dân, biến những chủ trương chính sách đó thành hành động của nhân dân. Hội đồng nhân dân phải hết sức gần gũi, quan tâm dến đời sống của nhân dân; phải thực hành cần kiệm liêm chính, phải luôn nghĩ rằng mình là đầy tớ của nhân dân và ra sức phục vụ nhân dân. Trước mắt Hội đồng nhân dân phải tập trung sức động viên nhân dân ra sức chống hạn, đẩy mạnh sản xuất".

(Đăng trên Báo Nhân Dân, số 1396, ngày 04/01/1958 và số 1397 ngày 05/01/1958

54. Nhân dân với quân đội

Quân đội ta là quân đội của nhân dân, cho nên nhân dân rất thương yêu quân đội. Mà thương yêu là phải, vì:

- Trong 8, 9 năm kháng chiến, quân đội ta ăn gió nằm sương, xông pha bom đạn, hy sinh xương máu vì nước, vì dân. Hòa bình trở lại, quân đội ta giữ gìn trật tự, an ninh, bảo vệ tài sản công cộng và tính mệnh, tài sản của nhân dân, làm trụ cột giữ gìn hòa bình, bảo vệ Tổ quốc. Bởi vì yêu thương quân đội, đồng bào không những ghi tạc những công trạng to lớn của quân đội, mà cũng chú ý đến việc nhỏ ngày thường của quân đội, thí dụ như ở thủ đô Hà Nội:

- Tiểu đội đồng chí Quế đã cảnh giác, bắt được tên ăn trộm xe đạp, lấy xe trả lại cho người mất cắp.

- Đồng chí Vinh và đồng chí Cẩm nhặt được nhẫn vàng và khuyên vàng, đã tìm hỏi để trả lại cho dân.

- Nhiều tiểu đội đã tổ chức giúp đồng bào làm vệ sinh, dạy hát cho các em nhi đồng và giúp các lớp bình dân học vụ, v.v.

Những việc đó đã làm cho đồng bào ta càng cảm động và càng kính phục quân đội.

Nhưng có một vài đồng chí chiến sĩ và cán bộ ra đường không được chỉnh tề, cũng làm cho đồng bào chú ý, như: đội mũ lệch, cúc áo không cài tử tế, cưỡi xe bình bịch lượn chơi, đánh "tú lơ khơ" ngoài đường (đồng bào nhầm tưởng là đánh bạc), v.v.

Đồng bào chú ý như thế cũng đúng, vì đồng bào muốn cho quân đội của mình gương mẫu về mọi mặt, không những chiến đấu dũng cảm, mà lại có thái độ nghiêm trang. Vả chăng, ngày nay nhiều chiến sĩ quốc tế qua lại nước ta, điều mà họ để ý nhất và cho họ cái ấn tượng trước hết, là kỷ luật của quân đội ta. Vậy rất mong các đồng chí chiến sĩ và cán bộ ta hết sức cẩn thận trong mọi cử chỉ, để cho thế giới thấy rằng "Quân đội Cụ Hồ có khác!".

(Trích trong Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.7, Sđd, tr.383-384)

55. Nói chuyện với các đơn vị tham dự cuộc duyệt binh ngày 01 tháng 01 năm 1955 tại Thủ đô Hà Nội

Hôm nay, Bác đến thăm các cô, các chú, có nghĩa là đến thăm toàn quân. Vì ở đây có đủ đại biểu các đơn vị. Khi các cô, các chú về đơn vị, Bác gửi lời hỏi thăm và khuyến khích tất cả anh em, chị em cố gắng học tập. Các cô, các chú học khá nhưng cần cố gắng hơn nữa. Bác dặn các cô, các chú mấy điều:

Tình hình nước ta hiện nay từ chiến tranh đổi sang hòa bình, có thuận lợi nhưng cũng có khó khăn.

Về khó khăn, thì: Một nửa nước ta ở miền Nam đương còn quân Pháp đóng, chính quyền đang do bọn phản động nắm, miền Nam có nhiều khó khăn do đế quốc Mỹ gây ra. Những khó khăn đó là tạm thời, chúng ta nhất định khắc phục được.

Thuận lợi của ta là:

- Dân ta tốt,

- Đảng và Chính phủ lãnh đạo kiên quyết và đúng đắn,

- Cán bộ và bộ đội cố gắng, anh dũng,

- Ta có các nước bạn giúp ta như anh em,

- Trong bọn đế quốc lục đục, tranh quyền đoạt lợi lẫn nhau,

Thuận lợi đó là căn bản, lâu dài. Nếu chúng ta cố gắng quyết tâm thì thuận lợi sẽ phát triển, khó khăn sẽ khắc phục được. Nhiệm vụ của quân đội hiện nay là phải cố gắng tiến lên chính quy. Đây là nhiệm vụ mới. Không nên vì hòa bình mà xao lãng học tập. Các cô, các chú cần học gì?

- Cần học chính trị để nắm vững chính sách của Đảng và Chính phủ, để đi đúng đường lối của nhân dân.

- Phải học tập kỹ thuật vì kỹ thuật ngày càng tiến bộ, mình cũng  phải học để tiến bộ. Muốn cho bộ đội ta hùng mạnh và nhất định bộ đội ta phải hùng mạnh, chúng ta phải cố gắng học tập chính trị và kỹ thuật để tiến lên chính quy.

Từ trước tới nay bộ đội ta còn nhiều tác phong du kích. Bây giờ đổi sang chính quy có nhiều chỗ mới lạ và khó khăn phải thấy cái gì khó khăn để khắc phục, không sợ khó khăn. Đảng và Chính phủ kiên quyết lãnh đạo bộ đội tiến lên chính quy. Với cố gắng của Trung ương Đảng, Chính phủ, của Bộ Tổng tư lệnh và của các cô, các chú, bộ đội ta nhất định đi tốt đến chính quy.

Ngoài ra từ chiến tranh chuyển sang hòa bình có nhiều tư tưởng không đúng, nảy nở ra. Phải ngăn ngừa những tư tưởng ấy.

1. Phải quý trọng của công: Tất cả cái ăn, cái mặc, cái dùng của các cô, các chú là mồ hôi nước mắt của đồng bào. Phải tiết kiệm, giữ gìn, không được lãng phí.

2. Quân đội nhân dân chúng ta phải giữ kỷ luật cho nghiêm, đừng vì hòa bình mà coi nhẹ kỷ luật.

3. Phải đoàn kết. Trước ở Bắc bộ chỉ có bộ đội Bắc bộ, bây giờ ở Bắc bộ có bộ đội toàn quốc: Nam - Trung - Bắc đều có, lại có cả quân tình nguyện ở nước bạn về. Phải thật là đoàn kết, thương yêu nhau, giúp đỡ nhau tiến bộ.

4. Các cô, các chú học có kết quả, nhưng phải cố gắng hơn nữa. Bác được báo cáo là các đơn vị đến sau học tập rất cố gắng. Thế là rất tốt. Các cô, các chú phải tích cực thi đua học tập hơn nữa để giành giải thưởng của Bác. Với các chiến sĩ thi đua, đã thi đua rồi thì phải thi đua hơn nữa.

Muốn học được tốt thì sức khỏe phải tốt. Anh nuôi phải yên tâm công tác, phát huy tinh thần phục vụ đơn vị, có sáng kiến thi đua làm cơm lành, canh ngọt. Quân y phải săn sóc chu đáo sức khỏe cho anh em.

5. Cán bộ từ chỉ huy trở xuống phải cố gắng hơn nữa trong công tác, trong học tập, từ bước đi, từ cái chào phải chính quy hóa, cán bộ phải tiến trước và làm gương mẫu cho các chiến sĩ. Ngoài ra phải hết sức chăm lo mọi mặt về đời sống cho chiến sĩ. Cuối cùng Bác nhắc các cô, các chú:

Hiện nay nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân là đấu tranh củng cố hòa bình, thực hiện thống nhất, hòan thành độc lập, dân chủ trong cả nước. Trong nhiệm vụ đó, quân đội giữ một phần rất quan trọng. Muốn làm tròn nhiệm vụ đó, các cô, các chú phải làm cho đúng, làm cho được lời Bác dặn.

(Theo Hồ Chí Minh, Toàn tập, t7, Sđd, tr.424-426)

56. Thủ đô Hà Nội lần đầu tiên kỷ niệm sinh nhật Hồ Chủ tịch

Ngày 18/5/1946, báo Cứu quốc cơ quan ngôn luận của Tổng bộ Việt Minh, xuất bản ở Hà Nội, chính thức thông báo ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh: 19/5/1890.

"Ngày 19 tháng 5 này, 56 năm trước đây (1890) đã ra đời một người: Hồ Chí Minh.

Bằng bàn tay khéo léo và quả quyết, chính Ông đã khai sinh, đã nuôi nấng nhiều đoàn thể cách mạng Việt Nam. Tinh thần hoạt động của hầu hết các chiến sĩ Việt Nam đều do bàn tay tài tình của Ông nhào nặn... Ông là người Cha của cách mạng Việt Nam và là linh hồn của cách mạng ấy...

Ngày 19/5/1890, ngày Ông trông thấy bầu trời Việt Nam là ngày rất quan hệ đến vận mệnh dân tộc Việt Nam.

... Chúng ta, dân tộc Việt Nam, chúng ta đi từ giai đoạn một nước nô lệ đến giai đoạn một nước tự do là nhờ có Hồ Chí Minh".

Cùng với cả nước, nhân dân Thủ đô Hà Nội lần đầu tiên tổ chức kỷ niệm lần thứ 56 ngày sinh của vị Cha già dân tộc với tất cả tấm lòng thành kính biết ơn.

Chiều 18/5, thành phố đã bừng lên trong màu cờ, biểu ngữ. Gia đình nào cũng treo ảnh Hồ Chủ tịch nơi tôn nghiêm nhất. Các ngành, các đoàn thể, các giới ở Hà Nội đều gửi điện văn đến chúc thọ Hồ Chủ tịch, bày tỏ lòng tin tưởng tuyệt đối vào vị lãnh tụ tối cao của dân tộc, sẵn sàng tuân theo mệnh lệnh của Chính phủ.

Ngày 19/5, tất cả các cơ quan, công sở, xí nghiệp, các làng xã đều tổ chức mít tinh với nghi lễ trọng thể mừng thọ Bác.

Tại Bắc Bộ phủ, quang cảnh thật xúc động. Từ sáng sớm, các em thiếu nhi đã tụ tập ở Ấu Trĩ viên. Theo tiếng trống ếch, các em tiến vào Bắc Bộ phủ. Bác hiền từ, giản dị trong bộ quần áo vẫn mặc hàng ngày, tươi cười chào đón các em.

Thay mặt các bạn, em Nga, 8 tuổi đọc bài chúc thọ Bác trong khi các em khác thi nhau gắn Huy hiệu "Măng non mọc thẳng" vào ngực Bác, kính tặng Bác huy hiệu hình quả tim có chữ "i", chữ "t", tập bài hát và điều lệ hội Nhi đồng Cứu quốc. Đồng chí Khuất Duy Tiến, Bí thư Thành bộ Việt Minh, mang cây bách tán tới. Bác Hồ trao cây cho các em thiếu nhi. Người nói: "Bác có cây này tặng các cháu. Mai sau, cái cây sẽ mọc ra một trăm cái tán. Các cháu về chăm nom cho cây lớn, cây tốt, thế là các cháu yêu Bác lắm đấy".

Các em sung sướng được Bác cho quà, đồng thanh hát bài "Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn chúng em nhi đồng". Bác chụp ảnh chung với các em.

Tiếp đó, đoàn đại biểu Hướng đạo, Thiếu niên tiền phong, đại biểu Nam bộ, Vệ quốc quân, Ban bảo vệ Thành, Ban cứu thương, đại biểu các ngành, các giới, các đoàn thể, tôn giáo, thân hào... đến chúc thọ Bác. Đại biểu UBND Thành phố kính biếu Bác hình Tháp Rùa khổng lồ bằng bánh ngọt. Đại biểu Phật giáo dâng Bác quyển kinh Dược sư.

19 giờ, tại chùa Quán Sứ, Hội Phật tử đã tổ chức buổi lễ long trọng cầu trường thọ cho Hồ Chủ tịch.

Trong ngày kỷ niệm sinh nhật của mình, Bác vẫn không quên nhắc nhở cán bộ thực hiện khẩu hiệu "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư" khi đến chúc thọ Người vì "đó là những điều không bao giờ cũ cả, tựa như cơm ăn, nước uống khí trời hàng ngày để sống vậy".

Lễ kỷ niệm sinh nhật Hồ Chủ tịch lần đầu tiên được tổ chức ở Thủ đô Hà Nội trong bối cảnh vô cùng gay go phức tạp: Quân Tưởng chưa rút hết, quân Pháp ngày càng có những hành động bội ước, vi phạm nặng nề Hiệp định sơ bộ mồng 6/3. Vì thế, lễ kỷ niệm sinh nhật Hồ Chủ tịch không chỉ biểu lộ lòng tôn kính, tin tưởng tuyệt đối của nhân dân vào vị lãnh tụ tối cao của dân tộc mà còn là dịp biểu dương lực lượng to lớn, biểu thị tinh thần đoàn kết, quyết tâm giữ vững độc lập dân tộc của nhân dân Hà Nội.

(Đăng trên Báo Cứu quốc, số 243, ngày 18/5/1946 và số 244)

57. Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Lễ nhóm lửa thiêng trong ngày "Thanh niên vận động"

Để biểu lộ lòng tin tưởng tuyệt đối vào lãnh tụ kính yêu, đem hết sức trẻ để xây dựng và bảo vệ nền độc lập, tự do của Tổ quốc, ngày 26/5/1946, Đoàn thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu đã tổ chức ngày "Thanh niên vận động" - thanh niên khỏe vì nước.

Từ 7 giờ sáng, thanh niên Thủ đô đổ dồn về Việt Nam học xá dự mít tinh, thể hiện quyết tâm "Thanh niên thống nhất", "Thanh niên xung phong", "Thanh niên khỏe vì nước".

Buổi chiều, thanh niên biểu diễn thể dục tự do, chạy việt dã, các động tác cơ bản trong cứu thương.

19 giờ 20 phút, Hồ Chủ tịch tới dự lễ nhóm lửa thiêng giữa tiếng hoan hô không ngớt của thanh niên. Trước khi nhóm lửa, Bác nói: "Hôm nay là ngày "Thanh niên vận động". Bác là một thanh niên già, cũng đến họp với anh em. Bác mong rằng ngọn lửa hăng hái trong lòng thanh niên sẽ rực rỡ và bền bỉ mãi mãi như ngọn lửa thiêng Bác sắp nhóm".

Từ ngọn lửa thiêng  Bác nhóm lên, hàng trăm ngọn đuốc tỏa ra khắp sân vận động, soi sáng những khuôn mặt trẻ trung và cũng chính ngọn lửa thiêng do Bác Hồ nhóm lên đó đã làm bừng sáng trái tim hàng triệu thanh niên Hà Nội, thanh niên Việt Nam ngọn lửa yêu nước, thương dân, suốt đời vì dân, vì nước.

(Đăng trên Báo Cứu quốc, số 250, ngày 27/5/1946)

58. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với nhân dân Thủ đô trước khi Người sang thăm nước Cộng hòa Pháp

Sau khi ký Hiệp định sơ bộ, Hồ Chủ tịch và Trung ương Đảng đề nghị Chính phủ Pháp phải mở đàm phán chính thức ở Pari, gắn cuộc đấu tranh cho độc  lập và tự do của nhân dân ta chống thực dân Pháp với cuộc đấu tranh của Đảng Cộng sản và nhân dân Pháp, tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới.

Ngày 30/5, tại khu Việt Nam học xá, 5 vạn nhân dân Thủ đô tham dự cuộc  mít tinh tiễn Hồ Chủ tịch sang thăm nước Cộng hòa Pháp và đoàn đại biểu Chính phủ ta do đồng chí Phạm Văn Đồng dẫn đầu sang đàm phán ở Pari.

Dưới trời mưa tầm tã, đoàn người trong đội ngũ chỉnh tề giương cao các khẩu hiệu: "Việt Nam hoàn toàn tự chủ", "Nam bộ là đất Việt Nam", "Ủng hộ Hồ Chủ tịch", "Gửi lời chào nhân dân Pháp".

7 giờ 30 phút, Hồ Chủ tịch và phái đoàn tới dự cuộc mít tinh, Người nói: "Theo mệnh lệnh của Chính phủ và ý chí của quốc dân, tôi cùng đoàn đại biểu sẽ đi Pháp để mở cuộc đàm phán chính thức. Trước khi ra đi, tôi xin có mấy lời tỏ cùng đồng bào:

Cả đời tôi chỉ có một mục đích là phấn đấu cho quyền lợi của Tổ quốc và hạnh phúc của quốc dân. Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi non, hoặc ra vào chốn tù tội, xông pha sự hiểm nghèo là vì mục đích đó. Đến lúc nhờ quốc dân đoàn kết giành được chính quyền, ủy thác cho tôi gánh vác việc Chính phủ, tôi lo lắng đêm ngày, nhẫn nhục cố gắng, cũng vì mục đích đó.

Ngày nay, vâng lệnh Chính phủ, theo ý quôc dân tôi phải xa xôi ngàn dặm, tạm biệt đồng bào, cùng với đoàn đại biểu qua Pháp cũng vì mục đích đó.

Bất kỳ bao giờ, bất kỳ ở đâu, tôi cũng chỉ theo đuổi một mục đích là làm cho ích quốc lợi dân. Vậy nên lần này tôi xin hứa với đồng bào rằng: Tôi cùng anh em đại biểu sẽ gắng làm cho khỏi phụ lòng tin cậy của quốc dân".

Tiếp đó, Bác nêu lên một nhiệm vụ mà đồng bào cần phải làm để hỗ trợ đắc lực cho cuộc đấu tranh ngoại giao của phái đoàn:

"- Đoàn kết chặt chẽ, tránh mọi sự chia rẽ.

- Ra sức cần kiệm cho khỏi nạn đói khổ.

- Ra sức gìn giữ trật tự, tuyệt đối tuân theo mệnh lệnh của Chính phủ.

- Đối với các kiều dân hữu bang, phải tử tế, ôn hòa. Làm đúng 4 điều đó tức là giúp ích cho ngoại giao. Đồng bào thương tôi, chắc làm theo lời tôi nói".

Đáp lại lòng mong mỏi của Người, 5 vạn đồng bào Hà Nội cùng hô lớn "Ủng hộ phái bộ", "Ủng hộ Hồ Chủ tịch", thể hiện quyết tâm thực hiện tốt nhiệm vụ mà Bác đã giao.

(Đăng trên Báo Cứu quốc, số 254, ngày 31/5/1946)

Thanh Huyền (tổng hợp)


59. Diễn từ tại buổi lễ đặt vòng hoa ở Đài Liệt sĩ Hà Nội

Hỡi các liệt sĩ,

Ngày mai là năm mới, là ngày đồng bào và bộ đội mừng Chính phủ về Thủ đô. Trong lúc cả nước vui mừng, thì mọi người đều thương tiếc các liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc, vì dân tộc. Bác thay mặt nhân dân, Chính phủ và bộ đội, kính cẩn nghiêng mình trước linh hồn bất diệt của các liệt sĩ.

Các liệt sĩ đã hy sinh, nhưng công trạng to lớn của các liệt sĩ đã ghi sâu vào lòng dạ của toàn dân và non sông đất nước. Các liệt sĩ đã hy sinh, nhưng chí khí dũng cảm của các liệt sĩ đã thấm nhuần vào tâm hồn của toàn quân và dân ta trong cuộc kiên quyết đấu tranh đặng giành hòa bình, thống nhất, độc lập và dân chủ trong cả nước.

Máu nóng của các liệt sĩ đã nhuộm lá Quốc kỳ vẻ vang càng thêm thắm đỏ. Tiếng thơm của các liệt sĩ sẽ muôn đời lưu truyền với sử xanh.

Một nét hương thanh,

Vài lời an ủi.

Anh linh của các liệt sĩ bất diệt!

Tổ quốc Việt Nam vĩ đại muôn năm!

(Đăng trên Báo Nhân Dân, số 306 ngày 01/01/1955)

60. Diễn văn chào mừng năm mới trong dịp lễ mừng Trung ương Đảng và Chính phủ về Thủ đô

Cùng toàn thể đồng bào trong nước và ngoài nước,

Cùng toàn thể bộ đội, cán bộ và nhân viên,

Sau 8, 9 năm toàn quân và toàn dân ta kháng chiến gian khổ anh dũng, chính nghĩa đã thắng lợi, chiến tranh đã chấm dứt, hòa bình lập lại, Chính phủ lại về Thủ đô. Những việc đó bao hàm một ý nghĩa chính trị cực kỳ to lớn. Tôi thay mặt Chính phủ cảm ơn đồng bào Thủ đô và bộ đội hôm nay long trọng và thân mật chào mừng Chính phủ.

Nhân dịp năm mới, tôi thay mặt Đảng và Chính phủ thân ái hỏi thăm anh em thương binh, bệnh binh và gia đình các liệt sĩ. Chúc toàn thể đồng bào và kiều bào,

Chúc toàn thể bộ đội, cán bộ và nhân viên,

Chúc các chiến sĩ thi đua,

Chúc các cụ phụ lão,

Các cháu thanh niên và nhi đồng,

Năm mới mạnh khỏe, vui vẻ, cố gắng và tiến bộ! Tôi thay mặt nhân dân và Chính phủ ta chúc các vị lãnh tụ và nhân dân các nước bạn năm mới thắng lợi mới!

Nhân dịp này, tôi xin báo cáo với đồng bào và bộ đội những công việc chúng ta làm từ nay, nhằm mục đích củng cố hòa bình, thực hiện thống nhất, hoàn thành độc lập và dân chủ trong cả nước.

- Chúng ta kiên quyết thi hành đúng đắn Hiệp định đình chiến. Đồng thời chúng ta đòi hỏi đối phương cũng phải thi hành đầy đủ Hiệp định đình chiến, phải bảo vệ quyền tự do dân chủ và phải chấm dứt những cuộc khủng bố nhân dân ở miền Nam, phải đình chỉ lừa bịp, ép buộc một số đồng bào miền Bắc di cư vào Nam. Nhân đây, chúng ta tỏ lời cảm ơn Ủy ban Quốc tế đã giúp sức vào công việc thi hành Hiệp định đình chiến.

- Chúng ta phải ra sức bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ hòa bình, cho nên chúng ta phải củng cố quốc phòng, bộ đội ta phải thi đua học tập chính trị và kỹ thuật, giữ vững kỷ luật và tác phong khắc khổ.

- Chúng ta phải tiếp tục vận động quần chúng giảm tô và cải cách ruộng đất, để thực hiện người cày có ruộng. Để làm những công việc trên đây, chúng ta phải đoàn kết chặt chẽ, rộng rãi, chúng ta phải chống hủ hóa, tham ô, lãng phí. Chúng ta phải bồi dưỡng đạo đức cần, kiệm, liêm, chính. Nam Bắc là một nhà, là anh em ruột thịt, quyết không thể chia cắt được.

Chúng ta phải thắt chặt mối quan hệ mật thiết giữa miền Nam và miền Bắc. Chúng ta phải đoàn kết rộng rãi và chặt chẽ từ Bắc đến Nam; phải ủng hộ đồng bào miền Nam đấu tranh giành tự do dân chủ, theo đúng Hiệp định Giơ-ne-vơ. Chúng ta phải làm cho kinh tế, văn hóa và sự đi lại được lưu thông và thuận lợi giữa đồng bào miền Bắc và đồng bào miền Nam. Chúng ta phải làm những việc đó để tiến tới thực hiện tổng tuyển cử tự do và thống nhất toàn quốc.

Bất kỳ người nào, bất kỳ nhóm nào, nếu họ tán thành hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, thì chúng ta cũng sẵn sàng thật thà đoàn kết với họ. Chúng ta đoàn kết chặt chẽ với nhân dân các nước bạn.

Chúng ta sẽ dựa theo 5 nguyên tắc lớn của bản tuyên bố Trung - Ấn và Trung - Diến để gây quan hệ hữu hảo với hai Chính phủ nhà vua Miên và Lào.  Chúng ta phát triển quan hệ hữu hảo với các nước Đông Nam Á. Đối với nước Pháp, chúng ta sẽ cố gắng lập lại mối quan hệ kinh tế và văn hóa trên nguyên tắc bình đẳng và hai bên đều có lợi. Chúng ta đoàn kết với nhân dân Pháp và nhân dân yêu chuộng hòa bình thế giới.

Chúng ta phải tỉnh táo đề phòng, phải kiên quyết chống âm mưu đế quốc Mỹ tăng cường can thiệp vào Đông Dương, xúi giục bọn tay sai của chúng phá hoại Hiệp định đình chiến, phá hoại hòa bình và chúng ta cố gắng góp phần vào sự nghiệp bảo vệ hòa bình châu Á và thế giới.

Trong mấy năm kháng chiến, quân và dân ta đã cố gắng và đã giành được thắng lợi. Đấu tranh trong hoàn cảnh hòa bình, quân và dân ta cũng phải cố gắng để vượt mọi khó khăn, giành lấy thắng lợi.

Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ muôn năm!

Hòa bình thế giới muôn năm!

(Đăng trên Báo Nhân Dân, số 306, ngày 1/1/1955)

61. Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm khu tập thể Kim Liên

Mùa hè năm 1965, khu tập thể Kim Liên vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm lần ba. Lúc này, khu tập thể còn có thêm nhiều nhà cao tầng. Cán bộ, công nhân viên một số cơ quan đã được nhận nhà mới. Cả khu tập thể vui mừng đón Bác đến thăm nhà C5 và B8. Sau khi xem một số căn hộ đã có người ở, Bác nói với đồng chí phụ trách xây dựng phải tiếp tục nghiên cứu để xây dựng những căn hộ thật thuận tiện cho người ở, xây theo kiểu này, người ta phơi quần áo vào chỗ nào được. Bác căn dặn mọi người trong khu tập thể đoàn kết cùng nhau xây dựng khu Kim Liên trở thành khu tập thể văn minh, sạch đẹp, nhà ở thoáng mát, sân vườn đầy hoa.

(Trích trong cuốn Bác Hồ với Đống Đa)

62. Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm và nói chuyện với Đại hội "Ba đảm đang" của phụ nữ Hà Nội

Ngày 02/12/1965, Đại hội "Ba đảm đang" của phụ nữ Thủ đô được vinh dự đón Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sau khi trao tận tay Huy hiệu của Người cho 7 phụ nữ có thành tích xuất sắc, Bác hỏi: Có cô nào muốn thưởng Huy hiệu nữa không? Tất cả đều giơ tay: Thưa Bác có ạ! Hồ Chủ tịch cười và hỏi:

- Phụ nữ miền Nam rất anh dũng, rất đảm đang. Vậy phụ nữ miền Bắc có sẵn sàng thi đua với phụ nữ miền Nam không? Cả hội trường vang dậy:

- Thưa Bác có ạ!

Người khen ngợi phụ nữ Thủ đô đã đạt được những kết quả tốt trên các mặt sản xuất, công tác, phục vụ chiến đấu, trong phong trào "Ba đảm đang". Người nói:

- Dân tộc Việt Nam là một dân tộc anh hùng, thanh niên Việt Nam là thanh niên anh hùng, phụ nữ Việt Nam là phụ nữ anh hùng. Hai nghìn năm trước đây ta đã có các nữ anh hùng: Hai Bà Trưng, Bà Triệu. Trong cách mạng giải phóng dân tộc, trong kháng chiến chống Pháp trước kia và trong kháng chiến chống giặc Mỹ hiện nay ta cũng có nhiều anh hùng là phụ nữ. Trên thế giới chưa có nơi đâu phụ nữ làm Phó Tư lệnh như ở miền Nam nước ta. Thi đua với phụ nữ miền Nam là đẩy mạnh sản xuất, thực hành tiết kiệm, không sợ  gian khổ, không sợ hy sinh, khó khăn đến mấy ta cũng vượt qua được và nhất định chúng ta đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.

(Đăng trên Báo Nhân Dân số 4365 ngày 08/12/1965)

63. Chủ tịch Hồ Chí Minh tham gia Tết trồng cây

Sáng ngày 29 tháng Chạp, năm Giáp Thìn (ngày 31/l/1965), Chủ tịch Hồ Chí Minh về tham gia với trên 1.500 cán bộ và đồng bào ở thôn Tiên Hội, xã Đông Hội, huyện Đông Anh.

Hồ Chủ tịch nhắc nhở đồng bào huyện Đông Anh hãy học tập và noi gương trồng cây của đồng bào xã Ngọc Long (Vĩnh Phúc).

Năm 1959, xã Ngọc Long mới bắt đầu trồng cây. Đến nay, đồng bào Ngọc Long đã có gỗ làm 100 nhà mới, làm trường học, nhà kho, có thừa củi đun nấu và bán được hàng nghìn đồng tiền gỗ cho các nơi khác.

Cùng ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đã về thăm và tham gia trồng cây lưu niệm với nhân dân thôn Phú Diễn, xã Trần Phú, huyện Từ Liêm (xã Trần Phú năm 1965 đổi tên là xã Phú Diễn). Cùng đi với Bác có đồng chí Nguyễn Lam, Bí thư Thành ủy.

Bác thân mật hỏi tình hình sản xuất, đời sống và chuẩn bị Tết của nhân dân. Nghe đồng chí chủ nhiệm hợp tác xã báo cáo vụ mùa vừa qua hợp tác xã sản xuất khá, vụ đông xuân này cấy xong trước Tết, Bác rất vui. Bác nhắc nhở cán bộ và bà con hợp tác xã phải ổn định sản xuất hơn nữa. Bác còn chỉ dẫn tỉ mỉ cách đào giếng nước, xây dựng hố xí hợp vệ sinh.

 Sau đó, Bác tham gia trồng cây với bà con hợp tác xã và căn dặn mọi người: Trồng cây nào là phải tốt cây ấy. Trồng cây phải vun tưới cho cây, phải bảo vệ cây. Trồng cây là nhiệm vụ chung của mọi người. Nhưng lực lượng chủ chốt là các cụ phụ lão, các cháu thanh niên và nhi đồng. Bác nhắc nhở các cụ phụ lão trồng cây tốt để làm gương cho các cháu. Nói chuyện với thiếu nhi, Bác căn dặn phải ăn ở vệ sinh, học tập tốt, bảo vệ cây tốt. Bác nhắc cán bộ địa phương làm tốt công tác vệ sinh và chăm sóc sức khỏe của nhân dân, nhất là các cháu nhỏ.

(Đăng trên Báo Nhân Dân, số 3960, ngày 04/02/1965)

64. Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Công ty Công viên

Ngày 20/11/1964 trời hơi lạnh. Cán bộ, công nhân Công ty Công viên trên đường Thụy Khuê đang chăm sóc những cây non trên vườn ươm chuẩn bị cho đợt trồng cây mùa xuân. Một số đang quét dọn, sắp xếp lại khu nuôi thú lưu, chăm sóc  những con thú mới được đưa về. Đây là những con thú của Thủ tướng Triều Tiên Kim Nhật Thành gửi tặng nhân dân Hà Nội được đem nuôi tạm ở đây.

Khoảng 3 giờ chiều, một chiếc xe Din màu đen xuất hiện và từ từ lăn bánh qua cổng công ty men theo con đường lát gạch nhỏ dừng lại trước phòng làm việc.

Mọi người nhìn ra ngạc nhiên, rồi bất chợt cùng sung sướng reo lên:

- Bác đến! Bác Hồ đến!

Bác Hồ bước ra khỏi xe trong tiếng vỗ tay vui mừng của mọi người. Bác mặc bộ quần áo kaki bạc màu, chân đi dép lốp, tất xám. Bác giơ tay vẫy chào, nhanh nhẹn bước vào phòng làm việc. Bác hỏi thăm sức khỏe và tình hình công tác của cán bộ, công nhân các phòng ban.

Rời khu làm việc, Bác đến thăm nơi ở và nhà ăn của công nhân. Đến câu lạc bộ, nơi vui chơi giải trí của công ty thấy bàn ghế còn xộc xệch, chưa được trang hoàng cẩn thận, Bác có ý chê:

- Câu lạc bộ của các chú chưa được sạch và đẹp.

Sau đó Bác đến thăm nhà trẻ của công ty. Bên cạnh nhà trẻ là chuồng nuôi thú lưu. Lúc này cơ sở vật chất của công ty còn nghèo thú lại đưa về nhiều nên việc sắp xếp chỗ ăn chỗ ở chưa được hợp lý, vệ sinh.

Bác tỏ ý không hài lòng về điều đó, Bác nói:

- Tại sao thú lại ở chung với người?

Bác chỉ ra những sai lầm về việc sắp xếp thiếu khoa học ấy, lẽ ra có thể vẫn làm được tốt hơn. Cán bộ công ty nhận rõ khuyết điểm và xin hứa sẽ sửa chữa ngay.

Bác vào nhà trẻ. Các cháu hò reo mừng rỡ. Bác mang kẹo ra phân phát cho các cháu. Bác quay sang hỏi các anh chị em trong công ty cùng đi.

- Các cô, các chú có muốn ăn kẹo không?

Mọi người tranh nhau nói:

- Thưa Bác, có ạ!

Bác cười, nói:

- Các cô, các chú muốn ăn thì ra mậu dịch!

Mọi người cùng cười theo vui vẻ. Bác sang thăm chuồng thú lưu, trong đó có những con thú của Thủ tướng Kim Nhật Thành vừa mới gửi tặng. Bác vui lòng khi thấy con thú đó được chăm sóc cẩn thận, chu đáo.

Xem các nơi xong, Bác từ giã mọi người ra về, trong tiếng vỗ tay tiễn biệt của cán bộ, công nhân toàn công ty.

Bác Hồ đến thăm công ty thật bất ngờ, thời gian cũng chỉ có khoảng hơn nửa giờ đồng hồ, nhưng hình ảnh Bác, những lời ân cần chỉ bảo cũng như các câu nói vui của Bác, tình thương của Bác sẽ còn đọng lại mãi mãi trong lòng mỗi cán bộ, công nhân Công ty Công viên Thụy Khuê.

(Trích trong cuốn Chủ tịch Hồ Chí Minh với Thủ đô Hà Nội)

65. Chủ tịch Hồ Chí Minh dự lễ khánh thành Nhà máy Dệt 8/3

Chiều ngày 08/3/1965, trong không khí tưng bừng mừng ngày khánh thành nhà máy, tập thể cán bộ, công nhân viên Dệt 8/3 phấn khởi, vinh dự được đón Bác Hồ về thăm và nói chuyện.

Bác đi thăm vườn trẻ, phòng ở, bếp ăn, nhà vệ sinh khu ở tập thể. Bác căn dặn phải chú ý giữ gìn vệ sinh thật tốt để bảo vệ sức khỏe. Đến nhà máy, Bác thăm một số phân xưởng sản xuất.

Phát biểu trong buổi lễ khánh thành nhà máy, Bác nói đại ý: Hôm nay kỷ niệm ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, Bác chúc mừng Nhà máy 8/3 nói chung, và chúc mừng các cháu gái nói riêng. Nhà máy có mấy vinh dự ra đời với kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ nhất, mang tên của phong trào giải phóng phụ nữ 8/3 và làm nhiệm vụ sản xuất vải mặc cho nhân dân ta. Cán bộ và công nhân nhà máy phải luôn luôn ra sức phấn đấu học tập kỹ thuật, văn hóa và chính trị. Anh chị em công nhân phải cố gắng hơn nữa, theo kịp mức đứng máy của công nhân Nhà máy Dệt Nam Định. Cán bộ, công nhân phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, phải có ý thức làm chủ tập thể, giữ gìn của công, chống tham ô, lãng phí. Chúng ta phải nhớ rằng muốn sản xuất tốt phải có sức khỏe tốt, cho nên phải giữ chỗ ăn ở luôn luôn sạch sẽ, vệ sinh. Đảng viên, đoàn viên thanh niên lao động phải xung phong gương mẫu trong sản xuất, học tập và trong các mặt công tác khác và phải chú ý giúp đỡ các anh chị em ngoài Đảng, ngoài Đoàn cùng tiến bộ. Muốn sản xuất được nhiều, các bộ phận dây chuyền của nhà máy phải ăn khớp với nhau. Từ đồng chí giám đốc đến anh chị em công nhân, người phục vụ phải đoàn kết thành một khối.

Nhân dịp này, Bác tặng 6 Huy hiệu của Người cho 6 cán bộ, công nhân nhà máy có thành tích xuất sắc.

(Trích trong cuốn Quận ủy Hai Bà Trưng: Kỷ niệm về Bác Hồ)

Thanh Huyền (tổng hợp)

Bài viết khác:

THÔNG BÁO TỔ CHỨC LỄ VIẾNG

 THỜI GIAN TỔ CHỨC LỄ VIẾNG CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH

Lễ viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh được tổ chức vào các buổi sáng: Thứ Ba, Thứ Tư, Thứ Năm, Thứ Bảy, Chủ Nhật. 

Thứ Hai và Thứ Sáu không tổ chức lễ viếng.

Mùa nóng (từ ngày 01 tháng 4 đến ngày 31 tháng 10):

  • Thời gian từ 7 giờ 30 phút đến 10 giờ 30 phút.
  • Thứ Bảy, Chủ Nhật và ngày lễ từ 7 giờ 30 phút đến 11 giờ.

Mùa lạnh (từ ngày 01 tháng 11 đến ngày 31 tháng 3 năm sau):

  • Thời gian từ 8 giờ đến 11 giờ.
  • Thứ Bảy, Chủ Nhật và ngày lễ từ 8 giờ đến 11 giờ 30 phút.

Ngày 19/5, 2/9 và Mồng 1 Tết Nguyên đán nếu trùng vào Thứ Hai hoặc Thứ Sáu, vẫn tổ chức lễ viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

ĐỊA CHỈ LIÊN HỆ

  1. Ban Tổ chức lễ viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh, số 17 Ngọc Hà, Ba Đình, Hà Nội. 
    Điện thoại: 024 38455128
  2. Ban Đón tiếp, Văn phòng Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, số 1 Ông Ích Khiêm, Ba Đình, Hà Nội. 
    Điện thoại: 024 38455168 - 024 37345484
  3. Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đá Chông, Ba Vì, Hà Nội.
    Điện thoại: 069 591930024 38455168 - 024 37345484

Đọc thêm

Thông tin

Thống kê truy cập (Phiên truy cập)

58250522
Hôm nay
Tuần này
Tháng này
Tổng cộng
26485
137264
776495
58250522